ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Α΄

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 19 Οκτωβρίου 2020,
με την εξής σύνθεση: Μ.-Ελ. Κωνσταντινίδου, Αντιπρόεδρος,
Προεδρεύουσα, σε αναπλήρωση της Προέδρου του Τμήματος, που
είχε κώλυμα, Χ. Λιάκουρας, Μ.-Α. Τσακάλη, Σύμβαουλοι, Ε.
Τζιράκη,  Χ. Κομνηνός, Πάρεδροι. Γραμματέας η Χρ. Μπόκα.
Για να δικάσει την από 20 Σεπτεμβρίου 2017 αίτηση:
του Γενικού Νοσοκομείου Αττικής με την επωνυμία «............», το
οποίο παρέστη με τον δικηγόρο Δημήτριο Λύτρα (Α.Μ. 10883),
που τον διόρισε με πληρεξούσιο,
κατά των: 1. ..., 2. ... και 3. ... ..., κατοίκων ....Αττικής (....), οι
οποίοι παρέστησαν με τη δικηγόρο Ζωή Τσοροβά (Α.Μ.
21576), που τη διόρισαν στο ακροατήριο.
Με την αίτηση αυτή το αναιρεσείον Νοσοκομείο επιδιώκει να
αναιρεθεί η υπ’ αριθμ. 1556/2017 απόφαση του Διοικητικού
Εφετείου Αθηνών.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως της
εισηγήτριας, Παρέδρου Ε. Τζιράκη.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο του
αναιρεσείοντος Νοσοκομείου, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά
τους προβαλλόμενους λόγους αναιρέσεως και ζήτησε να γίνει
δεκτή η αίτηση και την πληρεξουσία των αναιρεσιβλήτων, η οποία
ζήτησε την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη
σε αίθουσα του δικαστηρίου
κ α ι
Α φ ο ύ  μ ε λ έ τ η σ ε  τ α  σ χ ε τ ι κ ά  έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν  Ν ό μ ο
1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης δεν απαιτείται
κατά νόμον καταβολή παραβόλου (άρθρο 28 παρ. 3 του ν.
2579/1998, Α΄ 31).
2. Επειδή, με την αίτηση αυτή ζητείται η αναίρεση της 1556/2017
απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, με την οποία
συνεκδικάστηκαν αντίθετες εφέσεις του αναιρεσείοντος
νοσοκομείου και των αναιρεσιβλήτων κατά της 17005/2015

οριστικής απόφασης του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου
Αθηνών και απορρίφθηκαν. Με την πρωτόδικη απόφαση έγινε εν
μέρει δεκτή αγωγή των αναιρεσιβλήτων και αναγνωρίστηκε η
υποχρέωση του αναιρεσείοντος νοσοκομείου να καταβάλει σε
καθέναν από αυτούς, κατά τις διατάξεις των άρθρων 105-106
ΕισΝΑΚ και 932 του ΑΚ, νομιμοτόκως από την επίδοση της
αγωγής έως την εξόφληση, το ποσό των 100.000 ευρώ, ως
χρηματική ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη που υπέστησαν
εξαιτίας του θανάτου του ............. , συζύγου της πρώτης και
πατέρα της δεύτερης και τρίτου των αναιρεσιβλήτων, ο οποίος
(θάνατος) φέρεται ότι προκλήθηκε από παράνομες πράξεις και
παραλείψεις οργάνων του εν λόγω νοσοκομείου.

3. Επειδή, σύμφωνα με τις παρ. 3 και 4 του άρθρου 53 του π.δ.
18/1989 (Α΄ 8), όπως οι παράγραφοι αυτές αντικαταστάθηκαν με
το άρθρο 12 παρ. 1 του ν. 3900/2010 (Α΄ 213) και, περαιτέρω, η
παρ. 1 του άρθρου 12 του ν. 3900/2010 συμπληρώθηκε με το
άρθρο 15 παρ. 2 του  ν. 4446/2016 (Α΄ 240/22.12.2016), αν
πρόκειται για διαφορά με χρηματικό αντικείμενο τουλάχιστον
40.000 ευρώ, ο αναιρεσείων βαρύνεται, επί ποινή ολικού ή μερικού
απαραδέκτου της αίτησής του, να τεκμηριώσει με ειδικούς και
συγκεκριμένους ισχυρισμούς που περιλαμβάνει στο εισαγωγικό
δικόγραφο ότι με καθέναν από τους προβαλλόμενους λόγους
τίθεται συγκεκριμένο νομικό ζήτημα, δηλαδή ζήτημα ερμηνείας
διάταξης νόμου ή γενικής αρχής του ουσιαστικού ή δικονομικού
δικαίου κρίσιμο για την επίλυση της ενώπιον του Δικαστηρίου
αγομένης διαφοράς, επί του οποίου είτε δεν υπάρχει νομολογία
του Συμβουλίου της Επικρατείας, είτε οι σχετικές κρίσεις και
παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης έρχονται σε αντίθεση
προς μη ανατραπείσα νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας
ή άλλου ανωτάτου δικαστηρίου ή προς ανέκκλητη απόφαση
διοικητικού δικαστηρίου (Σ.τ.Ε. 1827, 1950/2020, 2128, 3010/2019
κ.ά.). Εξάλλου, στην περίπτωση που υπάρχουν περισσότεροι του
ενός αναιρεσείοντες ή αναιρεσίβλητοι, για τον προσδιορισμό του
ύψους του χρηματικού αντικειμένου της διαφοράς λαμβάνεται
υπόψη το χρηματικό ποσό που αντιστοιχεί σε κάθε αναιρεσείοντα
ή κάθε αναιρεσίβλητο χωριστά (Σ.τ.Ε. 827, 1594/2020, 1810,
2931/2019 κ.ά.).

4. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την
αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ο ................ , ηλικίας 54 ετών,
προσήλθε μαζί με την πρώτη αναιρεσίβλητη στις 15.6.2004 και
περί ώρα 7.00 στα εξωτερικά ιατρεία του αναιρεσείοντος
νοσοκομείου, έχοντας υψηλό πυρετό και διάχυτα κοιλιακά άλγη.
Στα εξωτερικά ιατρεία εξετάστηκε από δύο ειδικευόμενους ιατρούς
και στη συνέχεια από τον .............. , χειρουργό και Αναπληρωτή
Διευθυντή, ο οποίος παρατήρησε ότι ο ασθενής ήταν κάθιδρος,
είχε ταχύπνοια και παραπονιόταν για έντονο κοιλιακό άλγος.
Κατόπιν εντολής του ως άνω ιατρού, ο ασθενής υποβλήθηκε στις
10.00 σε αξονική τομογραφία θώρακος και κοιλίας, stick ούρων και
αιμοδιάγραμμα. Ο ..........., αφού έλαβε υπόψη τα αποτελέσματα
των εξετάσεων, έκρινε ότι δεν υφίστατο χειρουργική πάθηση. Στη
συνέχεια και περί ώρα 14.24 ο ασθενής έλαβε εισιτήριο από το
τμήμα επειγόντων περιστατικών (Τ.Ε.Π.) και εισήχθη στη Β΄
Παθολογική Κλινική, με την ένδειξη «εμπύρετο-έντονο κοιλιακό
άλγος». Ακολούθως, εξετάστηκε από τον .......... , Διευθυντή της εν
λόγω Κλινικής, ο οποίος, αφού εκτίμησε και τα αποτελέσματα των
εργαστηριακών εξετάσεων, διέγνωσε την ύπαρξη οξείας
χειρουργικής κοιλίας, έδωσε εντολή να χορηγηθεί στον ασθενή
ενδοφλεβίως ισχυρή τριπλή αντιμικροβιακή αγωγή και κάλεσε τον
.................... προκειμένου να επανεκτιμήσουν τον ασθενή. Οι ως
άνω ιατροί, αφού έλαβαν υπόψη ότι από παθολογική σκοπιά δεν
μπορούσε να ανευρεθεί η σηπτική αιτία του ασθενούς και ότι
υπήρχε ραγδαία επιδείνωση της κατάστασής του, αποφάσισαν να
τον χειρουργήσουν για ερευνητική λαπαροτομία. Η χειρουργική
επέμβαση τελείωσε γύρω στις 22.00, χωρίς να διαπιστωθούν
ευρήματα που να δικαιολογούν από χειρουργική σκοπιά την
κλινική εικόνα του ασθενούς, ο οποίος, τελικά, κατέληξε στις
16.6.2004 και ώρα 00.20, με αιτία θανάτου «σύνδρομο ιδιοπαθούς
αναπνευστικής δυσχέρειας επί εδάφους διάμεσης αποφολιδωτικής
πνευμονίας-ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου». Μετά από
μήνυση που ασκήθηκε από τους αναιρεσιβλήτους, οι ως άνω
ιατροί του αναιρεσείοντος νοσοκομείου, ........... και .............,
παραπέμφθηκαν ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου
Αθηνών προκειμένου να δικαστούν ως κατηγορούμενοι για τον
θάνατο του ................. . Με την 10442/2009 απόφαση του
δικαστηρίου αυτού οι εν λόγω ιατροί αθωώθηκαν από την

κατηγορία της ανθρωποκτονίας από αμέλεια για τον θάνατου του
τελευταίου. Με την από 18.4.2006 αγωγή που άσκησαν ενώπιον
του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών οι αναιρεσίβλητοι
προέβαλαν ότι ο θάνατος του ανωτέρω συγγενούς τους
προκλήθηκε από παράνομη και αμελή συμπεριφορά των ιατρών
του αναιρεσείοντος νοσοκομείου και ζήτησαν, μετά από μετατροπή
του καταψηφιστικού αιτήματός τους σε αναγνωριστικό, να
αναγνωριστεί η υποχρέωση του νοσοκομείου να καταβάλει στην
πρώτη το ποσό των 299.970 ευρώ, στη δεύτερη το ποσό των
269.970 ευρώ και στον τρίτο το ποσό των 269.970 ευρώ, ως
χρηματική ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη που υπέστησαν από
τον θάνατο του ανωτέρω. Με την 17005/2015 οριστική απόφαση
του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε
μετά την 18417/2013 προδικαστική απόφαση του ίδιου
δικαστηρίου, σε εκτέλεση της οποίας προσκομίστηκε ενώπιόν του
η από 7.8.2014 έκθεση πραγματογνωμοσύνης, αφού
συνεκτιμήθηκε και η ως άνω 10442/2009 απόφαση του Τριμελούς
Πλημμελειοδικείου Αθηνών, κρίθηκε ότι ο θάνατος του
...................... οφειλόταν σε παραλείψεις των οργάνων του
αναιρεσείοντος νοσοκομείου. Κατόπιν τούτου, έγινε εν μέρει δεκτή
η αγωγή των αναιρεσιβλήτων και αναγνωρίστηκε η υποχρέωση
του αναιρεσείοντος νοσοκομείου να καταβάλει σε καθέναν από
αυτούς, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής έως την
εξόφληση, το ποσό των 100.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση
για την ψυχική οδύνη που υπέστησαν από τον θάνατο του
ανωτέρω συγγενούς τους.
Κατά της πρωτόδικης απόφασης ασκήθηκαν αντίθετες εφέσεις από
το αναιρεσείον νοσοκομείο και από τους αναιρεσιβλήτους. Το
αναιρεσείον νοσοκομείο προέβαλε με την έφεσή του, μεταξύ
άλλων, ότι μη νομίμως δεν ελήφθη υπόψη από το πρωτοβάθμιο
δικαστήριο η ως άνω 10442/2009 απόφαση του ποινικού
δικαστηρίου, με την οποία αθωώθηκαν οι ιατροί ........................ και
............ από την κατηγορία της ανθρωποκτονίας από αμέλεια για
τον θάνατο του ..................... και η οποία είχε καταστεί αμετάκλητη,
ενώ οι αναιρεσίβλητοι προέβαλαν με την έφεσή τους ότι τα
επιδικασθέντα σε αυτούς ποσά λόγω ψυχικής οδύνης ήταν
ασήμαντα. Το δικάσαν δικαστήριο με την 1556/2017 και ήδη
αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, αφού έλαβε υπόψη τα στοιχεία
του φακέλου, μεταξύ των οποίων και την ανωτέρω έκθεση

πραγματογνωμοσύνης, έκρινε ότι α) κατά την πολύωρη παραμονή
(07.00 - 14.22) του ασθενούς στο Τ.Ε.Π. του νοσοκομείου δεν
αντιμετωπίστηκε έγκαιρα το πρόβλημα της σηψαιμίας, με συνέπεια
ο ασθενής από την κατάσταση της σήψης να μεταπέσει στην
κατάσταση της σοβαρής σήψης, β) η διάγνωση της σήψης
προέκυπτε ευχερώς από την κλινική εικόνα του ασθενούς και τις
εργαστηριακές εξετάσεις, γ) κατά την παραμονή του ασθενούς στο
Τ.Ε.Π. δεν του τοποθετήθηκε ουροκαθετήρας για μέτρηση ούρων
και δεν του χορηγήθηκε ορός, οξυγόνο και αντιβίωση, τα οποία
ήταν απαραίτητα για να μην μεταπέσει ο ασθενής από την
κατάσταση της σήψης στη σοβαρή σήψη και δ) οι πιο πάνω
παραλείψεις των οργάνων του νοσοκομείου κατά το χρονικό
διάστημα που ο ασθενής βρισκόταν στο Τ.Ε.Π. μείωσαν σημαντικά
τις πιθανότητες ευνοϊκής εξέλιξης της κατάστασης της υγείας του
που υπήρχαν σύμφωνα με τα δεδομένα και τους κανόνες της
ιατρικής επιστήμης. Επίσης, το δικάσαν δικαστήριο συνεκτίμησε
την 10442/2009 αμετάκλητη απόφαση του Τριμελούς
Πλημμελειοδικείου Αθηνών, έκρινε, όμως, παραπέμπτοντας στην
1741/2015 απόφαση της Ολομελείας του Συμβουλίου της
Επικρατείας, ότι η απόφαση αυτή του ποινικού δικαστηρίου δεν
ήταν δεσμευτική γι’ αυτό. Κατόπιν αυτών, το δικάσαν δικαστήριο
κατέληξε στην κρίση ότι ο θάνατος του ...................... οφειλόταν σε
παραλείψεις των οργάνων του αναιρεσείοντος νοσοκομείου, τα
οποία δεν επέδειξαν την επιβαλλόμενη από την άσκηση των
καθηκόντων τους επιμέλεια, ώστε να προβούν στις lege artis
ενέργειες που απαιτούνταν για την ορθή και έγκαιρη αντιμετώπιση
του προβλήματος της σηψαιμίας, όπως ορθώς είχε κρίνει και το
πρωτοβάθμιο δικαστήριο και απέρριψε την έφεση του
αναιρεσείοντος νοσοκομείου. Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
απορρίφθηκε, τέλος, και η έφεση των αναιρεσιβλήτων.

5. Επειδή, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης κατατέθηκε στη
Γραμματεία του εκδόντος την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
Διοικητικού Εφετείου Αθηνών στις 21.9.2017 και, επομένως,
εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 12 παρ.
1 του ν. 3900/2010. Με την αίτηση δε αυτή άγεται κατ’ αναίρεση
διαφορά με χρηματικό αντικείμενο, το οποίο, όπως προκύπτει από
την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, λαμβανόμενο υπόψη για κάθε
αναιρεσίβλητο χωριστά, υπερβαίνει το κατώτατο όριο των 40.000

ευρώ. Επομένως, για το παραδεκτό της άσκησης της κρινόμενης
αίτησης απαιτείται προβολή ισχυρισμού περί αντίθεσης προς τη
νομολογία ή περί ανυπαρξίας νομολογίας, κατά τα ειδικότερα
εκτιθέμενα στη σκέψη 3. Με την κρινόμενη αίτηση προβάλλονται οι
ακόλουθοι λόγοι αναίρεσης: 1) ότι κακώς το πρωτοβάθμιο
δικαστήριο διόρισε μόνον έναν πραγματογνώμονα, ενώ, λόγω της
σοβαρότητας της υπόθεσης, έπρεπε να ορίσει περισσότερους
πραγματογνώμοντες, 2) ότι είναι αναιτιολόγητη η κρίση
προσβαλλόμενης απόφασης για τη γνωμοδότηση του δικαστικού
πραγματογνώμονα, ο οποίος, όσον αφορά το Τ.Ε.Π., απάντησε σε
ακαδημαϊκά και όχι σε πραγματικά ερωτήματα, ενώ στο ποινικό
δικαστήριο εξετάστηκαν ως μάρτυρες, μεταξύ άλλων, οι ..............
(ιατροδικαστής), ...... (αναπληρωτής καθηγητής χειρουργικής) και
.................. (αναπληρωτής καθηγητής χειρουργικής), 3) ότι με το
από 13.9.2011 έγγραφο του νοσοκομείου ζητήθηκε η εξέταση
μάρτυρα και δεν έγινε δεκτή, 4) ότι, σύμφωνα με το άρθρο 183
παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, αποκλείεται να
εξεταστούν ως μάρτυρες οι συγγενείς του ιδιώτη διαδίκου εξ
αίματος ή εξ αγχιστείας έως και τον τρίτο βαθμό, κατευθείαν ή εκ
πλαγίου, οι σύζυγοι και αν ακόμη έπαυσε να υφίσταται ο γάμος,
καθώς και οι μνηστευμένοι, όπως και πρόσωπα που είναι δυνατόν
να έχουν οποιοδήποτε συμφέρον από την έκβαση της δίκης και 5)
ότι, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής
Δικονομίας, τα διοικητικά δικαστήρια δεσμεύονται από τις
αμετάκλητες αθωωτικές αποφάσεις, καθώς και από τα αμετάκλητα
αποφαινόμενα να μην γίνει η κατηγορία βουλεύματα, εκτός εάν η
απαλλαγή στηρίχθηκε στην έλλειψη αντικειμενικών ή
υποκειμενικών στοιχείων που δεν αποτελούν προϋπόθεση της
διοικητικής παράβασης, ενώ, κατά την παρ. 4 του ίδιου άρθρου, το
δικαστήριο λαμβάνει υπόψη το δεδικασμένο και αυτεπαγγέλτως,
εφόσον τούτο προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας και,
επομένως, μη νομίμως η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έλαβε
υπόψη την 10442/2009 απόφαση του Τριμελούς
Πλημμελειοδικείου Αθηνών, η οποία κατέστη αμετάκλητη και με την
οποία οι .......... και ................., ιατροί του αναιρεσείοντος
νοσοκομείου, αθωώθηκαν από την κατηγορία της ανθρωποκτονίας
από αμέλεια για τον θάνατο του ........ . Επίσης, με το εισαγωγικό
δικόγραφο το αναιρεσείον νοσοκομείο, σε συνέχεια του τελευταίου
λόγου αναίρεσης, προβάλλει ότι, κατά την έννοια των άρθρων 101,
103 παρ. 1, 105 παρ. 1 και 5 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής

Δικονομίας, όπως ερμηνεύονται υπό το φως του άρθρου 6 παρ. 2
της Ε.Σ.Δ.Α., ο διοικητικός δικαστής δεσμεύεται από την
αμετάκλητη αθωωτική ποινική απόφαση, υπό την προϋπόθεση ότι
τα πραγματικά περιστατικά για τα οποία διώχθηκε ποινικά ο
διάδικος αλλά αθωώθηκε ταυτίζονται πλήρως με αυτά για τα οποία
εξετάζεται η υπόθεση από το διοικητικό δικαστήριο. Ωστόσο, προς
θεμελίωση του παραδεκτού της προβολής των ανωτέρω λόγων
αναίρεσης δεν προβάλλεται με το εισαγωγικό δικόγραφο κανένας
αυτοτελής και συγκεκριμένος ισχυρισμός είτε περί έλλειψης
νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας επί συγκεκριμένων
κρίσιμων για την επίλυση της διαφοράς νομικών ζητημάτων είτε
περί αντίθεσης των κρίσεων της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης
επί συγκεκριμένων νομικών ζητημάτων περί την ερμηνεία διάταξης
νόμου ή γενικής αρχής, κρίσιμων για την επίλυση της υπόθεσης,
προς υφιστάμενη νομολογία ενός τουλάχιστον ανώτατου
δικαστηρίου ή προς ανέκκλητη απόφαση διοικητικού δικαστηρίου,
κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 3 του άρθρου 53 του π.δ.
18/1989, όπως ισχύουν. Εξάλλου, ναι μεν στο εισαγωγικό
δικόγραφο της κρινόμενης αίτησης γίνεται επίκληση αποφάσεων
του Συμβουλίου της Επικρατείας (2249/2013, 504/2012) και
αποφάσεων των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, η επίκληση
των αποφάσεων αυτών, όμως, γίνεται απλώς και μόνο προς
θεμελίωση της βασιμότητα του προβαλλόμενου πέμπτου λόγου
αναίρεσης και όχι, ειδικώς, προς άρση του κατά τις ανωτέρω
διατάξεις του άρθρου 53 παρ. 3 του π.δ. 18/1989, όπως ισχύουν,
απαραδέκτου της κρινόμενης αίτησης (ΣτΕ 805/2020, 264,
2149/2018, 1919, 3329/2017 κ.ά.). Με τα δεδομένα αυτά, η
κρινόμενη αίτηση είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη.
Δ ι ά  τ α ύ τ α
Απορρίπτει την αίτηση.
Επιβάλλει στο αναιρεσείον Νοσοκομείο να καταβάλει ως δικαστική
δαπάνη στους αναιρεσιβλήτους συμμέτρως το ποσό των
τετρακοσίων εξήντα (460) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 29 Οκτωβρίου 2020.
και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 23ης
Νοεμβρίου 2020.