ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Δ΄

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 23 Σεπτεμβρίου
2008, με την εξής σύνθεση: Π. Πικραμμένος, Αντιπρόεδρος,
Προεδρεύων, σε αναπλήρωση του Προέδρου του Τμήματος και της
αναπληρώτριας Προέδρου, που είχαν κώλυμα, Π. Κοτσώνης, Ηρ.
Τσακόπουλος, Σύμβουλοι, Ηλ. Μάζος, Μ. Αθανασοπούλου,
Πάρεδροι. Γραμματέας η Δ. Μουζάκη, Γραμματέας του Δ΄
Τμήματος.
Για να δικάσει την από 27 Ιουλίου 2005 αίτηση:
του Δήμου ... Μεσσηνίας, που εδρεύει στο …………….
Μεσσηνίας, ο οποίος παρέστη με τη δικηγόρο Ζωή Τσορόβα
(Α.Μ. 21576), που τη διόρισε με πράξη της η Δημαρχιακή
Επιτροπή,
κατά 1) του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων
Εργων, 2) του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και
Αποκέντρωσης, οι οποίοι παρέστησαν με τον Ανδρέα
Ανδρουλιδάκη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
Με την αίτηση αυτή ο αιτών Δήμος επιδιώκει να ακυρωθεί η υπ`
αριθ. 145/2005 απόφαση της επιτροπής άρθρου 18 ν. 2218/1994
Περιφέρειας Πελοποννήσου (υπ` αριθ. 5/16-3-2005 πρακτικό) κατά
το μέρος που η Επιτροπή αποφάσισε ότι δεν είναι νόμιμες οι υπ`
αριθ. 131/2004 και 132/2004 αποφάσεις της Δημαρχιακής
Επιτροπής του Δήμου ………….. Μεσσηνίας (θέμα 29ο ημ.
διάταξης) και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της
Διοικήσεως.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του Εισηγητή,
Παρέδρου Ηλ. Μάζου.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε την πληρεξουσία του αιτούντος
Δήμου η οποία αφού δήλωσε ότι εμμένει μόνο στο λόγο της κατά
χρόνον αναρμοδιότητας και παραιτείται των λοιπών, ανέπτυξε και
προφορικά τον προβαλλόμενο λόγο ακυρώσεως και ζήτησε να
γίνει δεκτή η αίτηση και τον αντιπρόσωπο των Υπουργών ο οποίος
ζήτησε την απόρριψη της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη
σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι
Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο Ν ό μ ο

1. Επειδή, με την υπό κρίση αίτηση, για την άσκηση της οποίας
δεν απαιτείται κατά νόμο η καταβολή παράβολου (άρθρο 304
π.δ/τος 410/1995), ζητείται η ακύρωση της απόφασης
145/5/16.3.2005 της Επιτροπής του άρθρου 18 του ν. 2218/1994
της Περιφέρειας Πελοποννήσου. Με την προσβαλλόμενη πράξη
ακυρώθηκαν ως μη νόμιμες, μετά από παραπομπή, οι αποφάσεις
131/26.11.2004 και 132/26.11.2004 της Δημαρχιακής Επιτροπής
του αιτούντος Δήμου περί απ` ευθείας αναθέσεως στην
εργοληπτική επιχείρηση «............», της εκτελέσεως των έργων
«Αντικατάσταση κουφωμάτων ισογείου Δημαρχείου» και
«Ανακατασκευή του δαπέδου ισογείου Δημαρχείου» αντιστοίχως.
2. Επειδή, η υπό κρίση αίτηση εισάγεται προς συζήτηση, μετά την
υπ` αριθμ. 1328/2008 προδικαστική απόφαση του Δικαστηρίου, με
την οποία ανεβλήθη η εκδίκαση της υποθέσεως για την παρούσα
δικάσιμο (23.9.2008) και διετάχθη η Διοίκηση να αποστείλει
στοιχεία και έκθεση των απόψεών της επί των προβαλλομένων
λόγων ακυρώσεως εντός μηνός από την κοινοποίηση της ανωτέρω
αποφάσεως.
3. Επειδή, στον ισχύοντα κατά τον κρίσιμο χρόνο Δημοτικό και
Κοινοτικό Κώδικα (π.δ. 410/1995, Α΄ 231) ορίζετο ότι ο Γενικός
Γραμματέας της Περιφέρειας ασκεί την εποπτεία στους
οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου βαθμού και
παραπέμπει τις πράξεις των δημοτικών και κοινοτικών συμβουλίων
και λοιπών συλλογικών οργάνων των εν λόγω οργανισμών, που
θεωρεί αιτιολογημένα ότι δεν είναι νόμιμες, στην Επιτροπή του
άρθρου 18 του ν. 2218/1994, Α΄ 90 (άρθρο 177 παρ. 1 σε
συνδυασμό με το άρθρο 14 παρ. 2 του ν. 2399/1996, Α΄ 90, περί
αναθέσεως των αρμοδιοτήτων του Περιφερειακού Διευθυντού στον
Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας). Ορίζοντο, περαιτέρω, στην
παράγραφο 3 του ιδίου άρθρου 17, τα εξής: «Η Επιτροπή
αποφασίζει αιτιολογημένα μέσα σε αποκλειστική προθεσμία 20
ημερών από τη λήψη του παραπεμπτικού εγγράφου, μαζί με τα
προβλεπόμενα από το νόμο δικαιολογητικά για την έκδοσή της,
ακυρώνοντας την πράξη ή αποφαινόμενη ότι νομίμως εξεδόθη. Αν
η Επιτροπή δεν αποφανθεί μέσα στην προθεσμία, θεωρείται ότι η
πράξη είναι νόμιμη». Σύμφωνα δε με τον Κανονισμό Λειτουργίας
των Επιτροπών του άρθρου 18 του ν. 2218/1994, ο οποίος έχει
εκδοθεί κατ` εξουσιοδότηση της παρ. 7 του ιδίου άρθρου, όπως
αντικαταστάθηκε με το άρθρο 7 παρ. 1 του ν. 2839/2000, Α΄ 196,

(Απόφαση Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και
Αποκέντρωσης 36156/25.10.2000, ΦΕΚ Β΄ 1388), α) η Επιτροπή
τηρεί βιβλίο εισερχομένων - εξερχομένων εγγράφων στο οποίο
καταχωρούνται αυθημερόν, από τον Γραμματέα, τα περιερχόμενα
έγγραφα με μνεία του θέματος, στο οποίο αναφέρονται, και του
αριθμού των στοιχείων που τα συνοδεύουν (άρθρο 3 παρ. 2), β) η
επιτροπή αποφασίζει αιτιολογημένα μέσα σε αποκλειστική
προθεσμία είκοσι ημερών από τη λήψη της πράξης, της οποίας
ζητείται η ακύρωση, μαζί με τα προβλεπόμενα από το νόμο
δικαιολογητικά για την έκδοσή της, γ) τα προβλεπόμενα
δικαιολογητικά ζητούνται εγγράφως από τον Οργανισμό Τοπικής
Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.), ο οποίος εξέδωσε την πράξη, και
αποστέλλονται στην Επιτροπή αυθημερόν με κάθε πρόσφορο
μέσο, είναι δε άπαξ δυνατή η αναζήτηση και αποστολή με όμοιο
τρόπο συμπληρωματικών δικαιολογητικών, δ) εφόσον εξετάζεται
παραπομπή αποφάσεων Ο.Τ.Α. από τον Γενικό Γραμματέα της
Περιφέρειας, το παραπεμπτικό έγγραφο συνοδεύεται υποχρεωτικά
από αντίγραφο της πράξης με τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά
για την έκδοσή της, και ε) πριν από την εξέταση της υποθέσεως,
εξετάζεται το εμπρόθεσμο της υποβληθείσης προσφυγής ή
παραπομπής, προκειμένου δε περί παραπομπής, ως ημερομηνία
υποβολής για τον υπολογισμό του εμπροθέσμου λογίζεται η
ημερομηνία καταθέσεως αυτής στο πρωτόκολλο της Επιτροπής
(άρθρο 4 παρ. 1, 2, 3 και 4 αντιστοίχως).
4. Επειδή, από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι,
επιλαμβανομένη κατόπιν παραπομπής από το Γενικό Γραμματέα
της Περιφέρειας πράξεως συλλογικού οργάνου δήμου ή
κοινότητας, η Επιτροπή του άρθρου 18 του ν. 2218/1994 (7 ν.
2839/2000) ασκεί έλεγχο νομιμότητας, ακυρώνοντας την πράξη ή
αποφαινομένη ότι νομίμως εξεδόθη, εντός αποκλειστικής
προθεσμίας είκοσι ημερών από την περιέλευση του
παραπεμπτικού εγγράφου και της πράξης, που παραπέμπεται, με
τα προβλεπόμενα από το νόμο δικαιολογητικά για την έκδοσή της.
Απόφαση της επιτροπής επί της παραπομπής μετά την
πάροδο της εικοσαήμερης προθεσμίας είναι ακυρωτέα ως
εκδοθείσα αναρμοδίως κατά χρόνον (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2281/2008,
1530/2006, 637/2002), η δε ημερομηνία περιελεύσεως των ως
άνω στοιχείων στην Επιτροπή προκύπτει από τη σχετική

σημείωση του Γραμματέως στο οικείο Βιβλίο Εισερχομένων -
Εξερχομένων Εγγράφων.
5. Επειδή, εξάλλου, κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 23
παρ. 1 και 2, 24 και 33 του π.δ/τος 18/1989 («Κωδικοποίηση
διατάξεων νόμων για το Συμβούλιο της Επικρατείας», Α΄ 8), οι
οποίες ερμηνεύονται στο πλαίσιο των επιταγών των άρθρων 20
παρ. 1 και 95 παρ. 1 περ. α΄ του Συντάγματος, όταν η Διοίκηση,
παρά την έκδοση σχετικής προδικαστικής απόφασης, δεν
αποστέλλει στο Συμβούλιο της Επικρατείας τον φάκελο υπόθεσης,
η στάση της αυτή δεν έχει ως μόνη συνέπεια τη δυνατότητα να
κινηθεί πειθαρχική δίωξη κατά των υπευθύνων υπαλλήλων, αλλά
επιτρέπει επιπλέον στο Δικαστήριο να συναγάγει σχετικό
τεκμήριο και να θεωρήσει ακριβή την πραγματική βάση των
ισχυρισμών του αιτούντος. Τούτο, διότι, άλλως η αδράνεια
αυτή της Διοίκησης θα οδηγούσε σε αδυναμία το Συμβούλιο
της Επικρατείας να ασκήσει την κατά το Σύνταγμα
αρμοδιότητά του και να παράσχει στο διοικούμενο την έννομη
προστασία που του εγγυάται το άρθρο 20 παρ. 1 του
Συντάγματος (Σ.τ.Ε. 1756/2005, 1692/1999 κ.ά.).
6. Επειδή, με την υπό κρίση αίτηση προβάλλεται ότι η
προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία ακυρώθηκαν, ως μη
νόμιμες, οι υπ` αριθμ. 131/26.11.2004 και 132/26.11.2004 πράξεις
της Δημαρχιακής Επιτροπής του Δήμου …… Νομού Μεσσηνίας,
εξεδόθη αναρμοδίως κατά χρόνον στις 16.3.2005. Ειδικότερα, ο
αιτών Δήμος ισχυρίζεται ότι, μετά από την παραπομπή των
πράξεων από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας
Πελοποννήσου στην οικεία Επιτροπή του άρθρου 18 του ν.
2218/1994, με το υπ` αριθμ. 458/14.2.2005 έγγραφο του
Δημάρχου απέστειλε στην Επιτροπή, στην οποία και περιήλθαν
στις 15.2.2005, αντίγραφα των ως άνω πράξεων με τα
προβλεπόμενα κατά νόμο δικαιολογητικά για την έκδοσή τους,
επικαλείται δε και προσκομίζει την σχετική από 8.8.2005 βεβαίωση
των ΕΛ.ΤΑ. Τρίπολης. Εξάλλου, η Διοίκηση δεν απήντησε στον
σχετικό λόγο ακυρώσεως ούτε με το υπ` αριθμ. 42/22.11.2007
έγγραφο της Επιτροπής του άρθρου 18 του ν. 2218/1994 της
Περιφέρειας Πελοποννήσου, με το οποίο διαβιβάσθηκε στο
Δικαστήριο ο φάκελος της υπόθεσης, ούτε με άλλο έγγραφο, ενώ,
περαιτέρω, στον φάκελο, που απεστάλη στο Συμβούλιο της
Επικρατείας, δεν περιλαμβάνονται στοιχεία που επιτρέπουν την

έρευνα της αιτίασης περί κατά χρόνον αναρμοδιότητος της
Επιτροπής. Ενόψει τούτων, με την υπ` αριθμ. 1328/2008
προδικαστική απόφαση διετάχθη η Διοίκηση να αποστείλει στο
Δικαστήριο, εντός ορισμένης προθεσμίας, αφενός έκθεση
απόψεων επί των προβαλλομένων λόγων ακυρώσεως και
αφετέρου τα στοιχεία (επικυρωμένα αντίγραφα σχετικών σελίδων
του Βιβλίου Εισερχομένων Εγγράφων) από τα οποία προκύπτει η
ημερομηνία περιέλευσης στην Επιτροπή του παραπεμπτικού
εγγράφου της Περιφέρειας και των στοιχείων που το συνόδευαν,
καθώς επίσης και του ως άνω 458/14.2.2005 εγγράφου του
Δημάρχου ….. και των συνημμένων στοιχείων.
Στον φάκελο, όμως, που απεστάλη από τη Διοίκηση στο
Συμβούλιο της Επικρατείας σε εκτέλεση της προδικαστικής
απόφασης, περιλαμβάνονται τα στοιχεία που είχαν ήδη περιέλθει
στο Δικαστήριο με το αρχικό, 42/22.11.2007 διαβιβαστικό έγγραφο
(18574+18575/9.12.2004 παραπεμπτικό έγγραφο της Περιφέρειας,
οι παραπεμπόμενες πράξεις και το ως άνω έγγραφο του
Δημάρχου με σχετικά στοιχεία) και όχι αντίγραφα σελίδων του
Βιβλίου Εισερχομένων Εγγράφων, στο δε υπ` αριθμ. 105/8.9.2008
έγγραφο της Προέδρου της Επιτροπής του άρθρου 18 του ν.
2218/1994 της Περιφέρειας Πελοποννήσου προς το Συμβούλιο της
Επικρατείας, στο οποίο πάντως δεν διαλαμβάνεται απάντηση
στους προβαλλομένους λόγους ακυρώσεως, αναφέρεται επί λέξει
ότι: «από την έρευνα του αρχείο της Επιτροπής δεν βρέθηκε
κανένα άλλο στοιχείο». Υπό τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο
θεωρεί ακριβή, κατά τα προεκτεθέντα, την πραγματική βάση
των ισχυρισμών του αιτούντος Δήμου ότι το αργότερο στις
15.2.2005 η Επιτροπή του άρθρου 18 του ν. 2218/1994 της
Περιφέρειας Πελοποννήσου είχε στη διάθεσή της όλα τα
απαραίτητα δικαιολογητικά και στοιχεία για την άσκηση
ελέγχου νομιμότητας στις πράξεις 131/26.11.2004 και
132/26.11.2004 της Δημαρχιακής Επιτροπής του Δήμου …..
και, συνεπώς, αναρμοδίως κατά χρόνον ακύρωσε τις πράξεις
αυτές, μετά την πάροδο της εικοσαήμερης αποκλειστικής
προθεσμίας, στις 16.3.2005, με την προσβαλλόμενη
145/5/16.3.2005 απόφαση, η οποία πρέπει, για το λόγο αυτό,
βασίμως προβαλλόμενο, να ακυρωθεί.
Διά ταύτα

Δέχεται την υπό κρίση αίτηση.
Ακυρώνει, κατά τα εκτιθέμενα στο αιτιολογικό, την απόφαση
145/5/16.3.2005 της Επιτροπής του άρθρου 18 του ν. 2218/1994
της Περιφέρειας Πελοποννήσου.
Επιβάλλει στο Δημόσιο τη δικαστική δαπάνη του Δήμου ….. Ν.
Μεσσηνίας, που ανέρχεται σε εννιακόσια είκοσι (920) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 25 Σεπτεμβρίου 2008 και η
απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 7 Οκτωβρίου
2008.