ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Γ΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 6 Δεκεμβρίου 2018,
με την εξής σύνθεση: Γ. Ποταμιάς, Σύμβουλος της Επικρατείας,
Προεδρεύων, σε αναπλήρωση της Προέδρου του Τμήματος και του
αναπληρωτή Προέδρου, που είχαν κώλυμα, Β. Αναγνωστοπούλου
- Σαρρή, Μ. Τριπολιτσιώτη, Σύμβουλοι, Ε. Αργυρός, Α.
Παπαϊωάννου, Πάρεδροι. Γραμματέας η Δ. Τετράδη, Γραμματέας
του Γ΄ Τμήματος.
Για να δικάσει την από 16 Μαρτίου 2018 αίτηση:
του …………………….., κατοίκου Αθηνών (………………..), ο
οποίος παρέστη με τους δικηγόρους: 1. Ζωή Τσοροβά (Α.Μ.
21576), που τη διόρισε με πληρεξούσιο και στο ακροατήριο
και 2. Παναγιώτη Δημητρούλη (Α.Μ. 17778), που τον διόρισε στο
ακροατήριο,

κατά του Υπουργού Υγείας, ο οποίος παρέστη με τον Νικόλαο
Τσίρο, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
Με την αίτηση αυτή ο αιτών επιδιώκει να ακυρωθεί η υπ’ αριθμ.
……………………………./2018 απόφαση του Υπουργού Υγείας και
κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή,
Παρέδρου Ε. Αργυρού.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τους πληρεξούσιους του αιτούντος,
οι οποίοι ανέπτυξαν και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους
ακυρώσεως και ζήτησαν να γίνει δεκτή η αίτηση και τον
αντιπρόσωπο του Υπουργού, ο οποίος ζήτησε την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη
σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι
Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ
ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν Ν ό μ
ο
1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης έχει καταβληθεί
το νόμιμο παράβολο (5181463, 3170590, 3170591, 1429229/2018
έντυπα παραβόλου).

2. Επειδή, με την αίτηση αυτή ζητείται η ακύρωση της
……………………../2018 κοινής αποφάσεως του Υπουργού και
του Αναπληρωτή Υπουργού Υγείας (Φ.Ε.Κ. ………………..), με την
οποία αποφασίστηκε η πρόωρη λήξη της θητείας του αιτούντος, ο
οποίος με την ……………………. κοινή απόφαση του Υπουργού
και του Αναπληρωτή Υπουργού Υγείας (Φ.Ε.Κ.
…………………………) είχε διορισθεί, με πλήρη και αποκλειστική
απασχόληση και για τριετή θητεία, σε οργανική θέση της
κατηγορίας Ειδικών Θέσεων (Ε.Θ.) με βαθμό 2ο, ως Αναπληρωτής
Διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών
"………………………………………", καθώς και ο διορισμός του ....
στην ανωτέρω θέση.

3. Επειδή, η κρινόμενη αίτηση υπάγεται στην αρμοδιότητα του
Συμβουλίου της Επικρατείας σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 2 περ.
γ΄ του ν. 702/1977 (Α΄ 268), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο
47 παρ. 2 του ν. 3900/2010 (Α΄ 213), δεδομένου ότι αφορά την
παύση ανωτάτου υπαλλήλου επί θητεία (ΣτΕ 700/2017).

4. Επειδή στο άρθρο 7 του ν. 3329/2005 «Εθνικό Σύστημα Υγείας
κλπ.» (Α΄ 81) ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «1. ... 3. Όργανα
διοίκησης των νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ. είναι: α) το Διοικητικό
Συμβούλιο και β) ο Διοικητής του Νοσοκομείου. 4. ... 7. [όπως
τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τις διατάξεις του άρθρου
τρίτου παρ. 22 του ν. 3527/2007 (Α΄ 25)] Σε κάθε Νοσοκομείο του
Ε.Σ.Υ.Κ.Α. συνιστάται μία οργανική θέση της κατηγορίας ΕΘ
[Ειδικών Θέσεων] του άρθρου 79 του Ν. 2683/1999, με βαθμό 1ο,
η οποία καταλαμβάνεται από τον Διοικητή του Νοσοκομείου. ... Σε
Νοσοκομεία 400 οργανικών κλινών και άνω συνιστάται και μία
οργανική θέση της κατηγορίας ΕΘ του άρθρου 79 του Ν.
2683/1999, με βαθμό 2ο, η οποία καταλαμβάνεται από τον
Αναπληρωτή Διοικητή του Νοσοκομείου. Ο Διοικητής και ο
Αναπληρωτής Διοικητής του Νοσοκομείου είναι πλήρους και
αποκλειστικής απασχόλησης... Με απόφαση του Υπουργού Υγείας
... επιτρέπεται η πρόωρη λήξη της θητείας Διοικητών και
αναπληρωτών Διοικητών των Νοσοκομείων, αζημίως για το
Δημόσιο... Τα προσόντα που πρέπει να διαθέτει ο υποψήφιος
Διοικητής και Αναπληρωτής Διοικητής είναι: πτυχίο τριτοβάθμιας
εκπαίδευσης, ιδιαίτερη ικανότητα στην άσκηση διευθυντικών
καθηκόντων σε υπηρεσίες ή οργανισμούς του Δημοσίου ή
επιχειρήσεις του δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα της ημεδαπής ή
αλλοδαπής, συνεκτιμωμένων και των μεταπτυχιακών σπουδών και
επιστημονικής εξειδίκευσης σε θέματα στρατηγικού σχεδιασμού και
προγραμματισμού, οργάνωσης, διοίκησης και λειτουργίας
Νοσοκομείων ή επιχειρήσεων, οικονομικών της υγείας ή
κοινωνικής διοίκησης, καθώς και της ανάλογης εμπειρίας. ...». Εξ
άλλου, με το άρθρο 13 παρ. 10 του ν. 2889/2001, όπως
τροποποιήθηκε με το άρθρο 2 παρ. 23 του ν. 3204/2003 (Α΄ 296),
το οποίο διέπει νοσοκομεία ιδρυματικού χαρακτήρα (κατά το άρθρο
109 του Συντάγματος), στα οποία συγκαταλέγεται και το
Γ………………………………. (περ. δ΄ της ως άνω παρ. 10 του άρ.
13 του ν. 2889/2001), ορίζονται τα εξής: «... Τα παραπάνω

νοσοκομεία ... ανήκουν στο Εθνικό Σύστημα Υγείας ... Το
Διοικητικό Συμβούλιο είναι το ανώτατο όργανο διοίκησης των
παραπάνω νοσοκομείων και ο διοικητής υπόκειται στην εξουσία
και τον έλεγχό του. Οι αρμοδιότητες που ασκούνται από τον
Διοικητή ... που αφορούν τη διοίκηση των νοσοκομείων και τη
διαχείριση της περιουσίας τους, νοούνται ως εισηγητικές προς το
Διοικητικό Συμβούλιο και τον Πρόεδρο αυτού, που λαμβάνουν την
τελική απόφαση επί των σχετικών θεμάτων, ανάλογα με την
αρμοδιότητά τους...». Τέλος, με το άρθρο 2 του ν. 4052/2012 (Α΄
41), όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, ορίζονται τα εξής: «1. ...
4. Οι Διοικητές και Αναπληρωτές Διοικητές των νοσοκομείων
πρέπει να είναι πτυχιούχοι ΑΕΙ ή ΑΤΕΙ ή αντιστοίχου τίτλου του
εξωτερικού. Συνεκτιμώνται μεταπτυχιακοί τίτλοι, με έμφαση στη
διοίκηση, τα οικονομικά, την πληροφορική μονάδων υγείας, η
εμπειρία διοίκησης, με έμφαση στις μονάδες υγείας, καθώς και η
γενικότερη κοινωνική και επαγγελματική αναγνώριση. 5. Ο
Υπουργός Υγείας ... συστήνει Επιτροπή αποτελούμενη από τον
αρμόδιο για το Ε.Σ.Υ.Κ.Α. Γενικό Γραμματέα ΥΥΚΑ, τον Πρόεδρο
του ΚΕ.Σ.Υ., έναν καθηγητή ή αναπληρωτή καθηγητή της ΕΣΔΥ ή
ΑΕΙ ή ΑΤΕΙ με συναφές αντικείμενο, έναν αντιπρόεδρο ή σύμβουλο
του ΑΣΕΠ και ένα υψηλόβαθμο στέλεχος του ιδιωτικού τομέα, με
αντικείμενο συναφές με τις μονάδες υγείας. Κατόπιν προσκλήσεως
του Υπουργού Υγείας ... για εκδήλωση ενδιαφέροντος, η ως άνω
Επιτροπή συντάσσει κατάλογο αξιολόγησης των υποψηφίων και
εισηγείται στον Υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ο
οποίος και διορίζει τους Διοικητές και Αναπληρωτές Διοικητές. 6. Η
θητεία των ανωτέρω είναι τριετής, στην αρχή της οποίας
υπογράφουν σύμβαση αποδοτικότητας ... Ετήσιες εκθέσεις
προόδου υποβάλλονται στην ανωτέρω Επιτροπή από τη Διοίκηση
των ΥΠε. Η Επιτροπή αξιολογεί ετησίως και δύναται να εισηγείται
στον Υπουργό Υγείας ... την αυτοδίκαιη και χωρίς αποζημίωση
διακοπή της θητείας Διοικητή ή αναπληρωτή Διοικητή με βάση την
τεκμηρίωση και την αποδοχή της ως άνω έκθεσης προόδου ή και
άλλα στοιχεία. Στην απόφαση διακοπής, λήξης θητείας ή παύσης
Διοικητή ή αναπληρωτή Διοικητή νοσοκομείου χωρίς αποζημίωση
μπορεί να ενσωματώνεται και η απόφαση διορισμού του
αντικαταστάτη τους. 6.α ...».

5. Επειδή, όπως έχει κριθεί (ΣτΕ 956/2011 Ολομ.), οι διοικητές -για
την ταυτότητα δε του λόγου και οι αναπληρωτές διοικητές- των
ιδρυματικού χαρακτήρα νοσοκομείων που υπάγονται στο άρθρο 13
παρ. 10 του ν. 2889/2001, μεταξύ των οποίων είναι και το
………………………….. (για τον ιδρυματικό χαρακτήρα του
νοσοκομείου αυτού βλ. και την ΣτΕ 1433/1986 Ολομ.), τελούν σε
σχέση ιεραρχικής εξαρτήσεως προς το Διοικητικό Συμβούλιο, το
οποίο είναι το «ανώτατο όργανο διοίκησης» του νοσοκομείου, οι δε
αρμοδιότητές τους είναι κατ` αρχήν εισηγητικές προς το Διοικητικό
Συμβούλιο ή τον Πρόεδρο αυτού. Επομένως, τα ως άνω όργανα
δεν είναι όργανα διοικήσεως, αλλά συνδέονται προς τα εν λόγω
νοσοκομεία με υπαλληλική σχέση δημοσίου δικαίου κατά την
έννοια του άρθρου 103 του Συντάγματος. Δεδομένου δε ότι
διορίζονται σε οργανικές θέσεις με βαθμό 1ο και 2ο, αντίστοιχα, της
κατηγορίας Ειδικών Θέσεων (Ε.Θ.), οι οποίες προτάσσονται των
λοιπών θέσεων της υπαλληλικής ιεραρχίας [άρθρα 75 και 80 του
ισχύοντος Υπαλληλικού Κώδικα-ν. 3528/2007 (Α΄ 26) -
όπως ισχύουν, καθώς και άρθρα 75 και 79 του προϊσχύσαντος
Υ.Κ.- ν. 2683/1999 (Α΄ 19)], είναι ανώτατοι υπάλληλοι των
νοσοκομείων εκτός της υπαλληλικής ιεραρχίας. Περαιτέρω, με την
ίδια απόφαση της Ολομελείας κρίθηκαν τα εξής: Από τις διατάξεις
του άρθρου 103 παρ. 1-8 του Συντάγματος συνάγεται ότι οι
οργανικές θέσεις του προσωπικού των δημοσίων εν γένει
υπηρεσιών και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, κατ`
αρχήν, απαιτείται να πληρούνται με τακτικούς υπαλλήλους, δεν
αποκλείεται όμως και η πλήρωση αυτών, εξαιρετικώς, με
υπαλλήλους επί θητεία, οι οποίοι κατά τη διάρκεια της θητείας τους
απολαύουν όλων των εγγυήσεων της μονιμότητος. Η παρέκκλιση
αυτή από τον κανόνα περί πληρώσεως των οργανικών θέσεων με
τακτικούς υπαλλήλους είναι ανεκτή συνταγματικώς, αν
δικαιολογείται από την ιδιάζουσα φύση, την ειδική αποστολή και το
περιεχόμενο των αρμοδιοτήτων ορισμένης υπηρεσίας ή θέσεως,
κατά την κρίση γι’ αυτό του νομοθέτη, του κύρους των σχετικών
διατάξεων ελεγχομένου συνταγματικώς υπό την ως άνω έννοια. Η
πλήρωση, με τις ανωτέρω προϋποθέσεις, οργανικών θέσεων με
διορισμό υπαλλήλων επί θητεία δεν αποκλείεται από τη διάταξη
της παρ. 5 του άρθρου 103 του Συντάγματος, διότι η διάταξη αυτή
αναφέρεται στο διαφορετικό ζήτημα της προσλήψεως μετακλητών
υπαλλήλων, οι οποίοι δεν καλύπτονται από τις συνταγματικές

εγγυήσεις της μονιμότητος. Ειδικότερα, όπως παγίως έχει κριθεί, ο
υπάλληλος επί θητεία απολαύει κατά τη διάρκεια της θητείας του,
δηλαδή μέχρι την εκπνοή του χρόνου για τον οποίο διορίσθηκε
στην κατεχόμενη από αυτόν θέση και εφόσον η θέση αυτή
εξακολουθεί να υφίσταται (δεν έχει καταργηθεί με νόμο), της ίδιας
όπως και ο μόνιμος υπάλληλος συνταγματικής προστασίας, μη
δυνάμενος να απολυθεί χωρίς απόφαση υπηρεσιακού συμβουλίου,
που αποτελείται κατά τα δύο τρίτα, τουλάχιστον, από μονίμους
υπαλλήλους, υποκείμενη σε προσφυγή ουσίας ενώπιον του
Συμβουλίου της Επικρατείας, κατά τα οριζόμενα στις παραγράφους
4 και 6 του άρθρου 103 του Συντάγματος. Εξ άλλου, από τη
διάταξη του άρθρου 103 παρ. 5 του Συντάγματος, η οποία
προβλέπει την εξαίρεση με νόμο από τη μονιμότητα των
οριζομένων σ’ αυτή κατηγοριών υπαλλήλων, μεταξύ των οποίων
και «ανώτατοι διοικητικοί υπάλληλοι που κατέχουν θέσεις εκτός της
υπαλληλικής ιεραρχίας», οι οποίες (κατηγορίες υπαλλήλων)
εξαιρέθηκαν, γενικώς, από τη μονιμότητα με διατάξεις τόσο του
ισχύοντος, όσο και του προϊσχύσαντος Υ.Κ. (βλ. το άρθρο 39 παρ.
2 των Κωδίκων αυτών, όπως κυρώθηκαν με τους ν. 3528/2007 και
2683/1999), συνάγεται ότι ο κοινός νομοθέτης μπορεί να θεσπίσει
εγγυήσεις που προσομοιάζουν με τις εγγυήσεις της μονιμότητος
και να προσδιορίσει ελεύθερα το περιεχόμενο και την έκταση της
προστασίας των υπαλλήλων αυτών, υπό την πρόδηλη έννοια ότι οι
εν λόγω υπάλληλοι δεν απολαύουν της εκ του Συντάγματος
μονιμότητος, αλλά εκείνης μόνον της προστασίας την οποία ήθελε
τυχόν απονείμει σε αυτούς ο νόμος, ο οποίος, ως εκ τούτου,
μπορεί οποτεδήποτε, θεμιτώς κατά το Σύνταγμα, να την
καταργήσει ή περιορίσει. Συνεπώς, κατά την έννοια της διατάξεως
του άρθρου 103 παρ. 5 του Συντάγματος, ο κοινός νομοθέτης έχει
πλήρη ελευθερία να ρυθμίζει τα του διορισμού, της διάρκειας της
υπηρεσίας των υπαγομένων στη διάταξη αυτή υπαλλήλων και τα
της απολύσεώς τους, δυνάμενος είτε να προβλέψει τον διορισμό
των υπαλλήλων αυτών ως ελευθέρως μετακλητών είτε να
απονείμει σε αυτούς ορισμένες ή και όλες τις προβλεπόμενες από
το Σύνταγμα εγγυήσεις, όπως ο καθορισμός θητείας. Από τα
ανωτέρω συνάγεται, περαιτέρω, ότι ναι μεν με τη μνημονευθείσα
διάταξη του άρθρου 39 παρ. 2 του Υ.Κ. εξαιρέθηκαν από τη
μονιμότητα οι κατά την παρ. 5 του άρθρου 103 του Συντάγματος
υπάλληλοι, μεταξύ των οποίων και οι «ανώτατοι διοικητικοί
υπάλληλοι που κατέχουν θέσεις εκτός της υπαλληλικής ιεραρχίας»,

εν όψει όμως των υφισταμένων ειδικών διατάξεων για κάθε
συγκεκριμένη θέση υπαλλήλου εκτός υπαλληλικής ιεραρχίας, το
ζήτημα αν ο διοριζόμενος επί θητεία σε ορισμένη θέση εκτός της
υπαλληλικής ιεραρχίας είναι μετακλητός υπάλληλος, για τον οποίο
ο κοινός νομοθέτης προέβλεψε θητεία ως εγγύηση μη
επιβαλλόμενη από το Σύνταγμα, οπότε η θητεία αυτή μπορεί να
λήξει προώρως, ή είναι μόνιμος υπάλληλος επί θητεία με βάση
ειδικές διατάξεις, κατ’ απόκλιση από τη γενική διάταξη του άρθρου
39 παρ. 2 του Υπαλληλικού Κώδικα, οπότε καλύπτεται από τις
εγγυήσεις της μονιμότητος του άρθρου 103 του Συντάγματος,
κρίνεται βάσει των ειδικών ρυθμίσεων του νόμου για τη
συγκεκριμένη θέση και, ειδικότερα, με κριτήρια που, κατά τις
ρυθμίσεις αυτές, ανάγονται στην ιδιάζουσα φύση, την ειδική
αποστολή και το περιεχόμενο των αρμοδιοτήτων του, καθώς και τη
διαδικασία επιλογής και διορισμού του, τα οποία, κατά τα
προεκτεθέντα δικαιολογούν την σύσταση θέσεων μονίμων
υπαλλήλων επί θητεία. Εξ άλλου, η ύπαρξη σχέσεως πολιτικής
εμπιστοσύνης με το όργανο που έχει την εξουσία απολύσεώς του,
είναι βαρύνον κριτήριο για τον χαρακτηρισμό υπαλλήλου ως
μετακλητού.

6. Επειδή, όπως περαιτέρω έχει κριθεί με την 956/2011 απόφαση
της Ολομελείας, o διοικητής (για την ταυτότητα του λόγου και ο
αναπληρωτής διοικητής) των νοσοκομείων που υπάγονται στο
άρθρο 13 παρ. 10 του ν. 2889/2001 είναι ανώτατος υπάλληλος του
νομικού προσώπου του νοσοκομείου, δεν τελεί δε σε ιδιαίτερη
σχέση πολιτικής εμπιστοσύνης προς τον Υπουργό παρά το
γεγονός ότι υπόκειται στην πειθαρχική του εξουσία, εν όψει ιδίως
του ότι δεν είναι ιεραρχικά υφιστάμενος αυτού, αλλά του
Διοικητικού Συμβουλίου, το οποίο ως «ανώτατο όργανο διοίκησης»
του νοσοκομείου είναι υπεύθυνο έναντι του Υπουργείου και της
οικείας Υγειονομικής Περιφέρειας για την υλοποίηση των πολιτικών
υγείας και κοινωνικής αλληλεγγύης στο νοσοκομείο. Εξ άλλου, εν
όψει της ειδικής φύσεως της θέσεώς του και του περιεχομένου των
αρμοδιοτήτων του, καθώς και των προσόντων διορισμού του (κατά
το άρθρο 7 παρ. 7 του ν. 3329/2005, ήδη δε του άρθρου 2 παρ. 4
του ν. 4052/2012), δεν είναι μετακλητός υπάλληλος, αλλά είναι,
επιτρεπτώς κατά το Σύνταγμα, υπάλληλος νομικού προσώπου
δημοσίου δικαίου με θητεία, που απολαύει, κατά τη διάρκεια της

θητείας του της συνταγματικής προστασίας της μονιμότητος και,
επομένως, δεν μπορεί να απολυθεί χωρίς απόφαση υπηρεσιακού
συμβουλίου, που αποτελείται κατά τα δύο τρίτα, τουλάχιστον από
μονίμους υπαλλήλους, η οποία προσβάλλεται με προσφυγή
ουσίας ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας κατά τα
προβλεπόμενα στις παρ. 4 και 6 του άρθρου 103 του Συντάγματος.
Ως εκ τούτου, η διάταξη του άρθρου 2 παρ. 6 του ν. 4052/2012,
καθό μέρος προβλέπει την πρόωρη λήξη της θητείας των
διοικητών και αναπληρωτών διοικητών των νοσοκομείων με
απόφαση του Υπουργού Υγείας, ερμηνευόμενη σύμφωνα προς τις
ανωτέρω συνταγματικές διατάξεις, δεν καταλαμβάνει τους διοικητές
και αναπληρωτές των ιδρυματικών νοσοκομείων του άρθρου 13
παρ. 10 του ν. 2889/2001, οι οποίοι, σύμφωνα προς τα εκτεθέντα
ανωτέρω, δεν μπορούν να απολυθούν χωρίς απόφαση
υπηρεσιακού συμβουλίου, που αποτελείται κατά τα δύο τρίτα,
τουλάχιστον από μονίμους υπαλλήλους. Κατ` ακολουθίαν των
ανωτέρω, ο αιτών, ως αναπληρωτής διοικητής νοσοκομείου
ιδρυματικού χαρακτήρα, δεν μπορούσε, σύμφωνα με τα
προεκτεθέντα, να παυθεί με υπουργική απόφαση κατ` εφαρμογήν
του άρθρου 2 παρ. 6 του ν. 4052/2012, όπως συνέβη εν
προκειμένω, για τον λόγο δε αυτόν, βασίμως προβαλλόμενο, η
κρινόμενη αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή και να ακυρωθεί η
απόφαση αυτή (ΣτΕ 700/2017), παρέλκει δε ως αλυσιτελής η
εξέταση των υπολοίπων προβαλλόμενων λόγων.
Δ ι ά τ α ύ τ α
Δέχεται την αίτηση.
Ακυρώνει την ………………………./2018 κοινή απόφαση του
Υπουργού και του Αναπληρωτή Υπουργού Υγείας
(…………………………../2018)
Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου.
Επιβάλλει στο Δημόσιο τη δικαστική δαπάνη του αιτούντος, η
οποία ανέρχεται σε εννιακόσια είκοσι (920) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 11 Δεκεμβρίου 2018.