Το Μονομελές Διοικητικό Εφετείο Τρίπολης
Τμήμα Α΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 8 Νοεμβρίου 2022,
με δικαστή τον Στυλιανό Μέκρα, Εφέτη Δ.Δ. και γραμματέα την
Ελένη Αγγελοπούλου, δικαστική υπάλληλο,
για να δικάσει την έφεση με χρονολογία κατάθεσης 10.12.2018
(ΕΦ 526/16-12-2019),
Του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία «Δήμος ………………» που
εκπροσωπείται από τον Δήμαρχο αυτού και παραστάθηκε δια της
δικηγόρου Κωνσταντίνας Μαραλέτου,

Κατά των: 1) ………………… του ………………. και 2)
…………… του ………………., κατοίκων …………………. (οδός
……………………..), ως ασκούντων τη γονική μέριμνα του
ανήλικου υιού τους, …………………….., οι οποίοι δεν
εμφανίστηκαν στο ακροατήριο αλλά παραστάθηκαν με
δήλωση, κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κ.Δ.Δ., της πληρεξουσίας
δικηγόρου τους Ζωής Τσοροβά,
Και κατά της Α169/2018 οριστικής απόφασης του Μονομελούς
Διοικητικού πρωτοδικείου Καλαμάτας.
Κατά τη συζήτηση, ο διάδικος που παραστάθηκε, ανέπτυξε τους
ισχυρισμούς του και ζήτησε όσα αναφέρονται στα πρακτικά.
Αφού μελέτησε τη δικογραφία
Σκέφθηκε κατά το νόμο
1. Επειδή, με την κρινόμενη έφεση, για την οποία δεν απαιτείται η
καταβολή παραβόλου (άρθρο 28 παρ. 4 του ν. 2579/1998, Α΄ 31
και άρθρο 285 παρ. 2 περ. ζ΄ του Κ.Δ.Δ.), ζητείται, παραδεκτώς, να
εξαφανιστεί, άλλως να μεταρρυθμιστεί η εκκαλούμενη Α169/2018
οριστική απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Καλαμάτας και να
απορριφθεί στο σύνολό της η από 25.8.2013 και με αριθμό
κατάθεσης δικογράφου 48/2013 αγωγή των εφεσίβλητων. Με την
εκκαλούμενη απόφαση, είχε γίνει δεκτή εν μέρει η
προαναφερθείσα αγωγή και είχε υποχρεωθεί ο εκκαλών
Δήμος να καταβάλει σε καθένα από τους εφεσίβλητους,
αλληλεγγύως και εις ολόκληρον με το Ελληνικό Δημόσιο,
σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 105 και 106 του
Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα, το συνολικό ποσό
των 7.177,01 ευρώ, νομιμοτόκως από τις 24.4.2014, ως
αποζημίωση και ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση, για την
αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας και της ηθικής
βλάβης που ο υιός τους υπέστη, συνεπεία του σοβαρού
τραυματισμού του που συνέβη στις 1.6.2012, και ο οποίος,
κατά την εκκαλουμένη, οφείλεται σε παράνομες παραλείψεις
των οργάνων των εναγομένων.
2. Επειδή, στο άρθρο 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού
Κώδικα (Εισ.Ν.Α.Κ. - Π.Δ. 456/84, Α΄ 164) ορίζεται ότι: «Για
παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του δημοσίου

κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί, το
δημόσιο ενέχεται σε αποζημίωση, εκτός αν η πράξη ή παράλειψη,
έγινε κατά παράβαση διάταξης που υπάρχει για χάρη του γενικού
συμφέροντος …» και στο άρθρο 106 του ιδίου Εισαγωγικού
Νόμου, ορίζεται ότι: «Οι διατάξεις των δύο προηγούμενων άρθρων
εφαρμόζονται και για την ευθύνη των δήμων, των κοινοτήτων ή
άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου από πράξεις ή
παραλείψεις των οργάνων που βρίσκονται στην υπηρεσία τους».
Περαιτέρω, στο άρθρο 932 του Α.Κ. (π.δ. 456/1984, Α΄ 164)
ορίζεται ότι: «Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την
αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να
επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω
ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή
της υγείας … του…». Από την τελευταία αυτή διάταξη, προκύπτει
ότι παρέχεται στο δικαστήριο της ουσίας η ευχέρεια, αφού
εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά που θέτουν υπόψη του οι
διάδικοι (βαθμό πταίσματος του υπόχρεου, είδος προσβολής,
περιουσιακή και κοινωνική κατάσταση των μερών κ.λπ.) και με
βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και λογικής, να επιδικάσει
εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής
βλάβης, δηλαδή χρηματική ικανοποίηση ανάλογη με τις
περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης (ΣτΕ 484/2018,
1414/2017, 1608/2016, 2669/2015, 4097/2015, 4133/2011 επταμ.,
κ.ά). Ο κατά τα ανωτέρω παράνομος χαρακτήρας της ζημιογόνου
πράξης, παράλειψης ή υλικής ενέργειας αρκεί για να
στοιχειοθετηθεί η ευθύνη του Δημοσίου, χωρίς να απαιτείται και η
διαπίστωση πταίσματος του οργάνου του (βλ. ΣτΕ 522/2014,
4133/2011 επταμ., 1413/2006 επταμ.). Απαραίτητη, πάντως,
προϋπόθεση για την επιδίκαση αποζημίωσης είναι, μεταξύ άλλων,
η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της παράνομης πράξης ή
παράλειψης ή υλικής ενέργειας ή παράλειψης υλικής ενέργειας του
δημόσιου οργάνου και της ζημίας που επήλθε. Αιτιώδης δε
σύνδεσμος υπάρχει όταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, η
πράξη ή η παράλειψη είναι επαρκώς ικανή (πρόσφορη) και μπορεί
αντικειμενικά κατά τη συνήθη και κανονική πορεία των πραγμάτων
να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση
(βλ. ΣτΕ 2668, 2669/2015, 877/2013 επταμ., 2271/2013 επταμ.,
750, 4133/2011, 332/2009 επταμ., 334/2008 επταμ. κ.ά.).

3. Επειδή, επιπροσθέτως, στο άρθρο 75 του Κώδικα Δήμων και
Κοινοτήτων, ο οποίος κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.
3463/2006 (Α΄ 114), ορίζεται ότι: «I. …. Οι Αρμοδιότητες των
Δήμων και Κοινοτήτων αφορούν, κυρίως, τους τομείς: (…) γ)
Ποιότητας Ζωής και Εύρυθμης Λειτουργίας των Πόλεων και των
Οικισμών, στον οποίο περιλαμβάνεται, ιδίως: 1. Η εξασφάλιση και
διαρκής βελτίωση των τεχνικών και κοινωνικών υποδομών στις
πόλεις και τα χωριά όπως η (…) δημιουργία χώρων πρασίνου,
χώρων αναψυχής, πλατειών και λοιπών υπαίθριων κοινόχρηστων
χώρων. (…), στ) Παιδείας, πολιτισμού και αθλητισμού, στον οποίο
περιλαμβάνεται, ιδίως: (…) 11. Η κατασκευή, συντήρηση και
διαχείριση αθλητικών εγκαταστάσεων, όπως δημοτικών και
κοινοτικών γυμναστηρίων, αθλητικών κέντρων και δημοτικών και
κοινοτικών χώρων άθλησης. (…)». Εξάλλου, στο άρθρο 925 του
Αστικού Κώδικα (Α.Κ., π.δ. 456/1984, Α΄ 164) ορίζεται ότι: «Ο
κύριος ή νομέας κτίσματος ή άλλου έργου που συνέχεται με το
έδαφος ευθύνεται για τη ζημία που προξενήθηκε σε τρίτον εξαιτίας
ολικής ή μερικής πτώσης του, εκτός αν αποδείξει ότι η πτώση δεν
οφείλεται σε ελαττωματική κατασκευή ή σε πλημμελή συντήρησή
του», στο άρθρο 968 ότι: «Τα κοινόχρηστα πράγματα, εφόσον δεν
ανήκουν σε δήμο ή κοινότητα, ή ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά́,
ανήκουν στο δημόσιο» και στο άρθρο 970 ότι: «Σε κοινόχρηστα
πράγματα μπορούν να αποκτηθούν με παραχώρηση της αρχής
κατά τους όρους του νόμου ιδιαίτερα ιδιωτικά δικαιώματα εφόσον
με τα δικαιώματα αυτά εξυπηρετείται ή δεν αναιρείται η κοινή
χρήση». Με το δε άρθρο 970 του Αστικού Κώδικα τίθεται βασικός
κανόνας του δημοσίου δικαίου κατά τον οποίο η, επί τη βάσει των
κατ’ ιδίαν διατάξεων, παραχώρηση από την διοικητική αρχή σε
φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιαιτέρων δικαιωμάτων σε
κοινόχρηστα πράγματα, είναι νόμιμη μόνον εάν και εφ’ όσον, και
μετά την παραχώρηση των εν λόγω δικαιωμάτων, εξακολουθεί να
εξυπηρετείται ή τουλάχιστον να μην αναιρείται η κατά τον
προορισμό του πράγματος κοινή χρήση αυτού (ΣτΕ Ολομ. 394/
1963, 1377/1971, 2799/1972, 61/1974, 1467/1990, 891-895/2008,
ΣτΕ 2696/1980, 2188/1982, 4807/1984, 386/1989, 1708/1995,
2685/2010, 2793/2012, ΔΕφΑθ 3799/2022, 3754/2022, 831-
830/2020, 202/2018, 2542/2017 κ.ά.). Περαιτέρω, από τις
ανωτέρω διατάξεις, σε συνδυασμό προς τη γενική διοικητική
υποχρέωση για τήρηση της αντικειμενικά επιβαλλόμενης
επιμέλειας κατά την ενάσκηση των υπηρεσιακών καθηκόντων,

συνάγεται ότι το Ελληνικό Δημόσιο (ή ο Δήμος, κατά περίπτωση)
έχει, κατ' αρχήν, ως κύριος και διαχειριστής των κοινόχρηστων
πραγμάτων, την υποχρέωση ανακαίνισης και συντήρησή τους, την
ευθύνη για τη σήμανση με όλες τις αναγκαίες πινακίδες, καθώς και
την υποχρέωση επίβλεψης αυτών για τη διατήρηση της καλής
κατάστασής τους. Συνεπώς, σε περίπτωση που ορισμένος
κοινόχρηστος χώρος μεταβιβαστεί από το Ελληνικό Δημόσιο
σε Ο.Τ.Α. με τον όρο της παρακράτησης της νομής και της
κυριότητας, τότε, έως την οριστική αποπληρωμή του
τιμήματος, το Ελληνικό Δημόσιο ως κύριος και ο Ο.Τ.Α. ως
κάτοχος αυτού, ευθύνονται αμφότεροι για τη συντήρησή του
και τη σωστή και νόμιμη εν γένει λειτουργίας του. Η ευθύνη
τους δε αυτή, ως διαχειριστών του κοινόχρηστου πράγματος,
δεν αναιρείται ούτε όταν η χρήση του χώρου παραχωρηθεί σε
ιδιώτη, εφόσον η παραχώρηση δεν αναιρεί τον κοινόχρηστο
χαρακτήρα του. Επομένως, και στην περίπτωση αυτή, οι
ανωτέρω υποχρεούνται δια των αρμοδίων οργάνων τους να
παρακολουθούν την ορθή χρήση του από τον ιδιώτη, να
επιβλέπουν την καλή κατάσταση αυτού και να μεριμνούν για τη
συντήρησή του, ώστε, να εξασφαλίζεται η κατά τον προορισμό του
πράγματος κοινή χρήση αυτού και να διεξάγεται με ασφάλεια η
πρόσβαση του κοινού σε αυτό, η οποία υποχρέωση βρίσκει
έρεισμα τόσο στο χαρακτήρα και τον προορισμό των δημοσίων
πραγμάτων όσο και στην αρχή της χρηστής διοίκησης και είναι
ανεξάρτητη και ισχύει παράλληλα προς τις αρμοδιότητες και
υποχρεώσεις του ιδιώτη (πρβλ. ΣτΕ 150/2013). Σε περίπτωση,
δε, που προκληθεί βλάβη σε πρόσωπα συνεπεία της
παράλειψης της υποχρέωσης αυτής, το Ελληνικό Δημόσιο και
ο Δήμος ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον σε
αποζημίωση τούτων, κατά τα άρθρα 105 και 106 Εισ.Ν.Α.Κ. σε
συνδυασμό με το άρθρο 926 του Α.Κ., για τη ζημία που
υπέστησαν.
4. Επειδή, από την επανεξέταση των στοιχείων της δικογραφίας,
προκύπτουν τα εξής: την 1η Ιουνίου 2012, περί ώρα 11.00 π.μ., ο
υιός των εφεσίβλητων Α……….., ηλικίας επτά (7) ετών, ο οποίος
τότε ήταν μαθητής της Α΄ τάξης του δημοτικού σχολείου, είχε
επισκεφθεί με τους συμμαθητές του, στο πλαίσιο σχολικής
εκδρομής, τις κοινόχρηστες αθλητικές εγκαταστάσεις που
βρίσκονται στον ………………, στην τοπική κοινότητα ……………..

του Δήμου……………………. Οι πιο πάνω εγκαταστάσεις
βρίσκονταν σε ένα αγροτεμάχιο εκτός σχεδίου πόλης, επιφάνειας
6.166,01 τετραγωνικών μέτρων επί του οποίου υπήρχαν δύο
ισόγεια κτίσματα και αθλητικές εγκαταστάσεις (γήπεδο
ποδοσφαίρου, τένις, μπάσκετ και βόλεϊ) και το οποίο, με το
14035/2008 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Πάτρας Ανδριάνας
Βίτσα-Μαστροκώστα (που έχει νομίμως μεταγραφεί στα οικεία
βιβλία του Υποθηκοφυλακείου …………….., στον τόμο 274 αρ. 73)
μεταβιβάστηκε από το Ελληνικό Δημόσιο στο Δήμο ………………..
(και ήδη Δήμο ………………..), υπό την αναβλητική αίρεση της
ολοσχερούς εξόφλησης του συμφωνηθέντος τιμήματος σε 9
ετήσιες ισόποσες έντοκες δόσεις, ήτοι από το 2008 έως το 2017.
Επομένως, κατά τον κρίσιμο χρόνο (1.6.2012), ο εναγόμενος
Δήμος είχε μόνο την χρήση και κατοχή του επίμαχου ακινήτου, το
οποίο είχε διαθέσει στους δημότες ως κοινόχρηστο χώρο
αθλοπαιδιών και ψυχαγωγίας, ενώ το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο
είχε παρακρατήσει την κυριότητα και τη νομή του. Την ως άνω
ημέρα και ώρα, και ενώ τα παιδιά έπαιζαν στον προπεριγραφόμενο
χώρο, ο υιός των εφεσίβλητων μαζί με άλλα συνομήλικά του παιδιά
πλησίασαν στην είσοδο του εν λόγω ακινήτου, η οποία βρίσκεται
από την πλευρά του ασφαλτοστρωμένου δρόμου, όπου ήταν
τοποθετημένες δύο κολώνες από τσιμεντόλιθους, ύψους 1,50-2,00
μέτρων περίπου η κάθε μία, εκατέρωθεν του πλακοστρωμένου
διαδρόμου που τέμνει στα δύο το ακίνητο. Η μια από αυτές τις
κολώνες ήταν ενωμένη με φράχτη από τσιμεντόλιθους, ύψους 1,00
περίπου μέτρου, ο οποίος περικλείει τον εν λόγω κοινόχρηστο
χώρο προς το Βορρά. Η άλλη κολώνα (η νότια) στεκόταν μόνη της,
χωρίς να έχει θεμέλια, όπως ανακαλύψανε αργότερα οι
εφεσίβλητοι, στην άλλη πλευρά του διαδρόμου. Ανάμεσα στην
κολώνα αυτή και την παρακείμενή της κερκίδα παρεμβαλλόταν
ένας κενός, χωρίς περίφραξη χώρος, μήκους 3-4 μέτρων περίπου,
και για το λόγο αυτό οι αρμόδιες αρχές είχαν τοποθετήσει μια
αλυσίδα που ένωνε την κολώνα αυτή με την κερκίδα, ώστε όποιος
ήθελε να μπει στον κοινόχρηστο χώρο, να χρησιμοποιεί τον
διάδρομο. Ενώ τα παιδιά βρίσκονταν στο εσωτερικό του ακινήτου
και έπαιζαν πλησίον της νότιας κολώνας, όλως αιφνιδίως, ένα από
τα παιδιά πάτησε την αλυσίδα με αποτέλεσμα αρχικά να γείρει η
κολώνα και τελικά να πέσει και να σπάσει πάνω στα πόδια του
υιού των εφεσίβλητων. Αμέσως μετά το ατύχημα, αυτός
διακομίστηκε με δυνατούς πόνους στο Γενικό Νοσοκομείο

……………………. με ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ. Εκεί, μετά την
πρώτη διάγνωση, οι γιατροί αποφάσισαν ότι δεν μπορούσαν να
αντιμετωπίσουν το περιστατικό και το παρέπεμψαν στο Γενικό
Νοσοκομείο Παίδων Πατρών (Γ.Ν.Π.Π.) ΚΑΡΑΜΑΝΔΑΝΕΙΟ, όπου
οι εφεσίβλητοι μετέβησαν με το αυτοκίνητό τους και όπου
διαγνώστηκε ότι ο υιός τους υπέστη συνθλιπτική κάκωση άκρων
ποδών άμφω, με πολλαπλά κατάγματα δακτύλων και μεταταρσίων.
Στη συνέχεια, τοποθετήθηκαν γυψονάρθηκες προκειμένου να
υποχωρήσει το πρήξιμο των δύο ποδιών, ακολούθησε δε 24ωρη
παρακολούθηση, λόγω κινδύνου νέκρωσης των άκρων του και
αφού παρήλθε ο κίνδυνος και υποχώρησε πλήρως το πρήξιμο
αυτών, εντός πέντε ημερών, υποβλήθηκε σε χειρουργική
επέμβαση για την αποκατάσταση των καταγμάτων στις 6.6.2012.
Από το εν λόγω νοσοκομείο, ο υιός τους εξήλθε στις 8.6.2012,
αφού του συστήθηκε από τους θεράποντες ιατρούς του να
παραμείνει στην οικία του με την παρουσία της μητέρας του, να
αποφεύγει οποιαδήποτε μορφή φόρτισης των άκρων του και να
επισκέπτεται ανά τριήμερο τα εξωτερικά ιατρεία έως και τις
13.7.2012. Το τέκνο των εφεσίβλητων, κατά τη διάρκεια της
νοσηλείας του υποβλήθηκε σε αλλεπάλληλες ακτινογραφίες και
μετά την έξοδό του, σε τουλάχιστον τρεις ακτινογραφίες σε
διάστημα πέντε μηνών, πήρε και παυσίπονα τις πρώτες 15 ημέρες
και τελικώς, υποχρεώθηκε να παραμείνει για 50 ημέρες σε πλήρη
ακινησία, κατά τη διάρκεια των οποίων έπρεπε να τον μεταφέρουν
ακόμα και στην τουαλέτα, όπως υποστήριξαν οι γονείς του, καθώς
δεν έπρεπε να χρησιμοποιήσει ούτε στο ελάχιστο τα πόδια του.
Έπρεπε να βρίσκεται ξαπλωμένος, με τα πόδια πιο ψηλά από το
κεφάλι, ώστε να υποχωρήσει εντελώς το πρήξιμο. Κατόπιν, επί 15
ημέρες μετακινούταν υποβασταζόμενος για τα απολύτως
απαραίτητα, ενώ στη συνέχεια, προκειμένου να επανέλθει, του
επιτράπηκε από τους θεράποντες ιατρούς του να κάνει μπάνια, τα
οποία τον βοήθησαν να ξαναβρεί τη σωματική και ψυχική του
υγεία. Τον Σεπτέμβριο που ο υιός τους επέστρεψε στο σχολείο
απαγορευόταν η έντονη καταπόνηση των άκρων του. Επιπλέον, η
ψυχική του υγεία παρέμεινε κλονισμένη, τόσο από το ίδιο το
περιστατικό όσο και από τη μακρά περίοδο αποθεραπείας του,
κατά την οποία υποχρεώθηκε να παραμείνει κλινήρης στο σπίτι,
χωρίς δραστηριότητες και ερεθίσματα. Οι εφεσίβλητοι, θωρώντας
αποκλειστικά υπεύθυνα για το ένδικο ατύχημα και το σοβαρό
τραυματισμό του υιού τους τα όργανα του Δήμου …………………..

και του Ελληνικού Δημοσίου, καθόσον αυτά δεν έλαβαν τα
απαραίτητα προς τούτο μέτρα ασφάλειας και στοιχειώδους
συντήρησης των εν λόγω αθλητικών εγκαταστάσεων, αν και είχαν
τη σχετική ευθύνη συντήρησης και εποπτείας αυτών, το μεν
Ελληνικό Δημόσιο, ως κύριος και νομέας του επίμαχου ακινήτου
και των επ’ αυτού κτισμάτων, σύμφωνα με το άρθρο 925 του ΑΚ, ο
δε Δήμος ………………. και ήδη ……………………., ως κάτοχος
των εν λόγω εγκαταστάσεων, τις οποίες είχε διαθέσει στους
δημότες του για ελεύθερη χρήση ως χώρο άθλησης και αναψυχής,
κατέθεσαν εις βάρος τους την 48/25-8-2013 καταψηφιστική αγωγή,
με την οποία αιτήθηκαν να τους καταβάλουν οι ανωτέρω,
αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, σύμφωνα με τις διατάξεις των
άρθρων 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα,
τα ποσά των 5.978,87 ευρώ ως θετική ζημία, όπως αναλυτικά
εκτέθηκαν στην κριθείσα αγωγή και 50.000 ευρώ ως αποζημίωση
και ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση, αντιστοίχως, για την
αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας και της ηθικής βλάβης
που ο ανωτέρω υιός τους υπέστη, συνεπεία του από 1.6.2012
σοβαρού τραυματισμού του, νομιμοτόκως από την επίδοσή της.
Προς απόδειξη των ως άνω ισχυρισμών τους, οι εφεσίβλητοι
προσκόμισαν και επικαλέστηκαν τα ίδια έγγραφα που
προσκομίζουν και στην υπό κρίση έφεση: 1) τρεις φωτογραφίες
από τον τόπο του επίδικου ατυχήματος στις οποίες απεικονίζεται η
βόρεια κολώνα που βρίσκεται δίπλα στην είσοδο των επίμαχων
αθλητικών εγκαταστάσεων, η επίμαχη νότια κολώνα να έχει
αφαιρεθεί τελείως και τμήμα της επίμαχης αλυσίδας που ξεκινάει
από τη μεριά της κερκίδας και ένωνε αυτήν με τη νότια κολώνα, να
κείται στο έδαφος. Επίσης διακρίνονται, στο πίσω μέρος της
κερκίδας, να αναγράφονται κανόνες συμπεριφοράς προς τους
αθλητές που εισέρχονται στις εγκαταστάσεις καθώς και μέρος του
γηπέδου τένις, 2) εκτύπωση από το διαδίκτυο ανάρτησης που
έγινε την 2.6.2012 στην ψηφιακή πύλη ενημέρωσης ………. η
οποία χαρακτηρίζει « σε άθλια και επικίνδυνη κατάσταση το
Αθλητικό Κέντρο του ………. στα …..…»), 3) το 636605 Εξιτήριο
από το Γ.Ν.Π.Π. «ΚΑΡΑΜΑΝΔΕΙΟ» σύμφωνα με το οποίο ο
παθών εισήλθε στο Νοσοκομείο την 1.6.2012 και εξήλθε από αυτό
την 8.6.2012 με διάγνωση «Συνθλιπτικός τραυματισμός άμφω
άκρων ποδών – ανοιχτή ανάταξη-διαδερμική οστεοσύνθεση (ΔΕ)
δακτύλων», παρουσιάζοντας βελτίωση, 4) την από 8.6.2012
ιατρική γνωμάτευση του Επιμελητή Α΄ της ορθοπεδικής κλινικής

του ανωτέρω Νοσοκομείου, …………………….., στην οποία
αναφέρεται ότι ο παθών νοσηλεύτηκε «μετά από συνθλιπτική
κάκωση άκρων πόδων άμφω, με πολλαπλά κατάγματα δακτύλων
και μεταταρσίων», ότι υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση, ότι
χρήζει παραμονής στην οικία του με την παρουσία της μητέρας του
καθώς και ότι πρέπει να αποφεύγει οποιαδήποτε μορφή φόρτισης
των άκρων του, 5) την από 12.6.2012 ιατρική γνωμάτευση του
Διευθυντή της Ορθοπεδικής Κλινικής του ανωτέρω Νοσοκομείου,
………………………, στην οποία αναφέρεται ότι ο παθών, μετά το
νοσοκομείο χρήζει κατ’ οίκον νοσηλεία και ανά 3ημερο έλεγχο στα
εξωτερικά ιατρεία του νοσοκομείου μέχρι τουλάχιστον 3.7.2012, 6)
την από 6.7.2012 ιατρική γνωμάτευση του ίδιου ως άνω ιατρού,
στην οποία αναφέρεται ότι ο παθών χρήζει τακτικής
παρακολούθησης στα εξωτερικά ιατρεία της ορθοπεδικής κλινικής
έως 13.7.2012, 7) δέκα (10) αποδείξεις είσπραξης ιατρικών και
παρακλινικών εξετάσεων του Γ.Ν.Π.Π. «ΚΑΡΑΜΑΝΔΑΝΕΙΟ» που
εκδόθηκαν στο όνομα του παθόντος, συνολικού ποσού 44,02
ευρώ, 8) αντίγραφο του 1ου Τεύχους του Τετραδίου Εργασιών για
το μάθημα της Γλώσσας της Β΄ Δημοτικού όπου με ακανόνιστη
γραφή, στην πρώτη σελίδα αυτού, αναγράφεται το όνομα του
παθόντος, στη δε δεύτερη σελίδα αυτού, σε άσκηση όπου ζητείται
από τα παιδιά να περιγράψουν τον εαυτό τους, στο πεδίο «τα
πόδια μου είναι …….», έχει συμπληρωθεί η λέξη «κτιπιμένα», 9)
την 686/5.5.2017 ληφθείσα νομίμως, κατ’ άρθρο 185 του Κ.Δ.Δ.,
ένορκη βεβαίωση ενώπιον της συμβολαιογράφου …………….
Ιωάννας ………………. του μάρτυρα ……………………,
εκπαιδευτικού, Διευθυντή στο 1ο Δημοτικό Σχολείο
………………….., κατά τον κρίσιμο χρόνο, ο οποίος ήταν και
αρχηγός της εκδρομής και 10) αντίγραφο του 14.035/24.9.2008
συμβολαίου της συμβολαιογράφου Πατρών Ανδριάνας συζύγου
Αθανασίου Βίτσα - που μεταγράφηκε νόμιμα στα οικεία βιβλία του
Υποθηκοφυλακείου …………………….. (τ. 274 με αύξοντα αριθμό
73) – με το οποίο η Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου πώλησε και
παρέδωσε κατά κατοχή και χρήση μόνο, παρακρατώντας την
κυριότητα και νομή αυτού, στο Δήμο ………………… το «με τα
στοιχεία ΒΚ 129 δημόσιο ακίνητο, το οποίο είναι ένα αγροτεμάχιο,
αρμοδιότητας Κ.Υ. Μεσσηνίας, που βρίσκεται στη θέση
«………………..» του Δημοτικού Διαμερίσματος ……………… του
Δήμου ………………… Νομού Μεσσηνίας, εκτός σχεδίου πόλης
και οικισμού, εκτάσεως μέτρων τετραγωνικών έξι χιλιάδων εκατόν

εξήντα έξι και 0,01 (6.166,01) με τα εντός αυτού δύο (2) ισόγεια
κτίσματα του ενός μ.τ. 81 και του άλλου μ.τ. 15 τα οποία
χρησιμοποιούνται ως αποδυτήρια και W.C. και των εντός αυτού
αθλητικών εγκαταστάσεων ήτοι γηπέδων ποδοσφαίρου μ.τ. 1.200,
τένις μ.τ. 590, μπάσκετ μ.τ. 520 και βόλεϋ μ.τ. 420» υπό την
αναβλητική αίρεση της εμπρόθεσμης και ολοσχερούς εξόφλησης
του πιστωθέντος τιμήματος, ύψους 225.000 ευρώ, το οποίο
συμφωνήθηκε να καταβληθεί από τον ως άνω Δήμο σε εννέα
ετήσιες ισόποσες δόσεις των 25.000 ευρώ η κάθε μία, πληρωτέες
την 30η Ιουνίου κάθε έτους, μέχρι εξοφλήσεως, πλέον τόκων.
5. Επειδή, ο εκκαλών Δήμος, υποστήριξε κατ’ αρχάς, ότι αρμόδιος
για τη συντήρηση και φροντίδα του χώρου όπου συνέβη το επίδικο
ατύχημα δεν ήταν ο ίδιος, αλλά ο ………………………, στον οποίο
ο πρώην Δήμος ……………………….., του οποίου τυγχάνει
καθολικός διάδοχος, εκμίσθωσε με την από 30.4.2009 σύμβαση
οικόπεδο επιφάνειας 665,90 τ.μ. με τα εντός αυτού κτίσματα,
δεδομένου ότι το σημείο στο οποίο ήταν τοποθετημένη η επίμαχη
κολώνα βρίσκεται εντός του εκμισθωμένου αυτού χώρου και
συνεπώς ο ίδιος δεν νομιμοποιείται παθητικώς. Περαιτέρω,
αρνήθηκε την έκταση του τραυματισμού που υπέστη ο παθών και
ζήτησε να απορριφθούν ως αναπόδεικτα τα κονδύλια που
αφορούσαν στην αγορά καυσίμων και την αγορά γευμάτων στο
νοσοκομείο, εφόσον δεν προσκομίζονται αποδείξεις καταβολής
των χρημάτων αυτών. Υποστήριξε επίσης, ότι και τα κονδύλια για
υπηρεσίες αποκλειστικής νοσοκόμας που φέρεται ότι παρείχε η
δεύτερη εφεσίβλητη (και τότε ενάγουσα) στον υιό της, καθώς και
αυτά για λήψη βελτιωμένης διατροφής, θα έπρεπε ομοίως να
απορριφθούν ως αναπόδεικτα, εφόσον δεν προέκυπτε για πόσο
διάστημα ο τελευταίος έμεινε κλινήρης, ούτε ότι οι εφεσίβλητοι
έλαβαν ειδικές διαιτητικές οδηγίες από τους θεράποντες ιατρούς.
Τέλος, όσον αφορά την αιτούμενη χρηματική ικανοποίηση λόγω
ηθικής βλάβης, ισχυρίστηκε ότι το ένδικο ατύχημα δεν προκάλεσε
στον παθόντα σοβαρή ή μόνιμη αναπηρία, ούτε αποδείχθηκε ο
κίνδυνος ακρωτηριασμού του, η ακριβής κλινική του εικόνα, και η
εν γένει οικονομική κατάσταση των εφεσίβλητων, στοιχεία κρίσιμα
για τον καθορισμό του ύψους της αποζημίωσης. Για την απόδειξη
των ισχυρισμών του προσκόμισε δε, μεταξύ άλλων: 1) το από
8.5.2017 έγγραφο της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου
……………………. στο οποίο αναφέρεται ότι ο χώρος που έλαβε

χώρα το επίδικο ατύχημα αποτελείται από ένα τμήμα εμβαδού
434,29 τ.μ. μέσα στο οποίο υπάρχει κτίσμα μυκονιάτικου μύλου
καθώς και οικόπεδο ανατολικά του προηγούμενου τμήματος που
περιλαμβάνει και αθλητικές εγκαταστάσεις εμβαδού 5.684,01 τ.μ,
ότι τα οικόπεδα αυτά συντηρούνται κατά κύριο λόγο από τον ……..
(Όμιλος ………………….) ο οποίος ενημερώνει το Δήμο για τυχόν
ανάγκες αυτών και τέλος, ότι μετά τη σύμβαση μίσθωσης του
χώρου από τον ………………………. στις 30.4.2009, την ευθύνη
για τον χώρο μέσα στον οποίο είναι και το σημείο εισόδου στους
αθλητικούς χώρους (κολωνάκια) βάσει του τοπογραφικού
διαγράμματος του μηχανικού του Δήμου, ……………………….,
έχει ο ως άνω μισθωτής ο οποίος τον καθαρίζει και ενημερώνει το
Δήμο για οτιδήποτε χρειάζεται, και 2) την από 30.4.2009 σύμβαση
μίσθωσης ακινήτων με την οποία ο Δήμος ……………….. και το
σωματείο με την επωνυμία «ΟΜΙΛΟΣ ………………….»
(………………) εκμίσθωσαν στον ……………………………, ενιαίο
μίσθιο, αποτελούμενο από δύο ακίνητα, τα οποία βρίσκονται σε
φυσική και λειτουργική ενότητα και συγκεκριμένα: Α. ενός
οικοπέδου επιφάνειας 434,29 τ.μ. με το εντός αυτού κτίσμα
(μυκονιάτικο μύλο), κυριότητας του Ελληνικού Δημοσίου, νομής
του Δήμου ……………….. και κατοχής του σωματείου
…………………., το οποίο αποτελείται από περιμανδρωμένο
τμήμα γύρωθεν του μύλου και Β. ενός οικοπέδου επιφάνειας
665,90 τ.μ. με τα εντός αυτού κτίσματα, ήτοι ισόγειο κατάστημα
επιφάνειας 82 τ.μ. και ισόγειο κτίσμα (τουαλέτες) επιφάνειας 16,82
τ.μ., κυριότητας του Ελληνικού Δημοσίου, νομής και κατοχής του
Δήμου ………………………….. Στους όρους της εν λόγω
σύμβασης διευκρινίζεται ότι το μίσθιο θα χρησιμοποιηθεί
αποκλειστικά και μόνο από τον μισθωτή ως καφετέρια, snack bar,
οβελιστήριο, αποκλειόμενης ρητά κάθε άλλης χρήσης, ότι οι
οποιεσδήποτε προσθήκες και βελτιώσεις πριν κατασκευαστούν θα
πρέπει να έχουν την έγγραφη έγκριση των εκμισθωτών καθώς και
ότι ο μισθωτής υποχρεούται να μεριμνά ώστε να μην
παρεμποδίζεται ο κοινόχρηστος χαρακτήρας των χώρων του
αθλητικού κέντρου εξαιτίας της λειτουργίας της επιχείρησής του,
ενώ απαγορεύεται ρητά η τοποθέτηση οποιουδήποτε νέου
περιφράγματος στους χώρους του μισθίου.
6. Επειδή, με την εκκαλούμενη απόφαση, από την εκτίμηση των
πραγματικών περιστατικών και του συνόλου του αποδεικτικού

υλικού, κρίθηκε ότι η μη προσήκουσα κατασκευή, επίβλεψη και
συντήρηση της εισόδου-εξόδου των επίμαχων αθλητικών
εγκαταστάσεων (νότια κολώνα που στεκόταν μόνη και συνδεόταν
με αλυσίδα με τις κερκίδες), σε συνδυασμό με την παράλειψη
λήψης κατάλληλων μέτρων σήμανσης (προειδοποιητικές
πινακίδες) και λοιπών μέτρων ασφαλείας σε σχέση με τη χρήση
αυτής, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής πρόσβαση και παραμονή
του κοινού στις εν λόγω εγκαταστάσεις, σχετίζονται με τα ιδιαίτερα
καθήκοντα και υποχρεώσεις που είχαν, τόσο το Ελληνικό Δημόσιο,
ως κύριος αυτών, (άρθρο 926 ΑΚ),όσο και ο εναγόμενος Δήμος,
ως κάτοχος και διαχειριστής αυτών (άρθρο 75 του ν. 3463/2006),
ενώ δεν επηρέασε η παραχώρηση σε ιδιώτη παρακείμενου στις εν
λόγω εγκαταστάσεις οικοπέδου για τη λειτουργεία του ως
αναψυκτηρίου, καθόσον αυτή δεν επηρέασε τον κοινόχρηστο
χαρακτήρα των επίμαχων εγκαταστάσεων. Επιπροσθέτως, οι
ανωτέρω παράνομες πράξεις-παραλείψεις των αρμόδιων οργάνων
των εναγομένων, είχαν, σύμφωνα με την εκκαλουμένη, ως
συνέπεια την πρόκληση του ένδικου ατυχήματος και την ύπαρξη
αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ αυτών και του τραυματισμού του
παθόντος, ο οποίος δεν θα συνέβαινε, με βάση την κοινή πείρα και
λογική και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, αν είχαν ληφθεί
τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας και ότι συνεπώς, θεμελιώνεται
ευθύνη του εκκαλούντος Δήμου και του Ελληνικού Δημοσίου προς
αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη ο παθών, σύμφωνα με τις
διατάξεις των άρθρων 105-106 του ΕισΝΑΚ. Περαιτέρω, ως προς
τα επιμέρους κονδύλια, κρίθηκε ότι ο παθών δικαιούται να λάβει
καταρχάς συνολικό ποσό ύψους 44,02 ευρώ, όσον αφορά την
πραγματοποίηση ιατρικών επισκέψεων και παρακλινικών
εξετάσεων στο Γ.Ν.Π.Π. ΚΑΡΑΜΑΝΔΑΝΕΙΟ βάσει των
προσκομισθέντων αποδείξεων, απορριπτομένων των κονδυλίων
για αγορά καυσίμων (374,85 ευρώ), αγορά γευμάτων στο
νοσοκομείο (140 ευρώ) και λήψη βελτιωμένης διατροφής (870
ευρώ), ως αναπόδεικτων. Ακολούθως, συνεκτιμώντας: α) ότι στην
αποζημίωση του άρθρου 929 εδ. α του ΑΚ περιλαμβάνεται κάθε
δαπάνη που είναι αναγκαία να γίνει για την αποκατάσταση της
υγείας του παθόντος, επομένως και η δαπάνη στην οποία
υποβλήθηκε για αποκλειστική νοσοκόμα όσον καιρό αδυνατούσε
να επιμεληθεί του εαυτού του, όταν τούτο επιβάλλεται από τις
συνθήκες ή τη βαρύτητα του τραυματισμού (ΕΑ 5508/1993 ΕλλΔνη
36. 1579), β) ότι ο παθών υπέστη συνθλιπτική κάκωση αμφότερων

των κάτω άκρων του, με πολλαπλά κατάγματα δακτύλων και
μεταταρσίων, για την αποκατάσταση της οποίας υποβλήθηκε σε
χειρουργείο, γ) ότι ως εκ τούτου, περιήλθε σε προσωρινή αδυναμία
αυτοεξυπηρετήσεως λόγω του ότι βρέθηκε κλινήρης, τουλάχιστον
για το χρονικό διάστημα από 1.6.2012 οπότε νοσηλεύτηκε έως
8.6.2012, οπότε εξήλθε του νοσοκομείου, και από 9.6.2012 έως
3.7.2012, χρόνο κατά τον οποίο, σύμφωνα με τις προσκομιζόμενες
ιατρικές βεβαιώσεις (από 8.6.2012 ιατρική γνωμάτευση του
Επιμελητή Α΄ της ορθοπεδικής κλινικής του Γ.Ν.Π.Π.
ΚΑΡΑΜΑΝΔΑΝΕΙΟΥ, ……………………., και από 12.6.2012
ιατρική γνωμάτευση του Διευθυντή της Ορθοπεδικής Κλινικής του
ανωτέρω Νοσοκομείου, …………………………) έπρεπε να
αποφεύγει οποιαδήποτε φόρτιση των άκρων του και έχρηζε κατ’
οίκον νοσηλείας και δ) το ότι υπηρεσίες αποκλειστικής νοσοκόμας
(επί τουλάχιστον δέκα ώρες ημερησίως, κατά την κοινή πείρα και
λογική) παρείχε σε αυτόν η μητέρα του δεν απαλλάσσει, κατ’
άρθρο 930 παρ. 3 του Α.Κ., τους υπόχρεους προς αποζημίωση, το
πρωτοβάθμιο Δικαστήριο έκρινε ότι ο παθών εδικαιούτο να λάβει
ως αποζημίωση, για τις εν λόγω υπηρεσίες κατά το προαναφερθέν
χρονικό διάστημα, το ποσό των 70 ευρώ ημερησίως [αντί του
ποσού των (36, 34 ευρώ Χ 2) 72,68 ευρώ σύμφωνα με την
ισχύουσα κατά τον κρίσιμο χρόνο Υ.Α. 49556/2374,
ΦΕΚ/1414/Β/2008 για τις αποδοχές των αποκλειστικών αδελφών
νοσοκόμων όλης της χώρας], και άρα, το συνολικό ποσό των (70 Χ
33 ημέρες) 2.310 ευρώ, κατά μερική αποδοχή του σχετικού
αιτήματος της αγωγής. Τέλος, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο
έκρινε, λαμβάνοντας υπόψη α) το είδος της παρανομίας και
ειδικότερα ότι η παράλειψη των οργάνων των εναγομένων
περί εποπτείας και συντήρησης της εισόδου-εξόδου των
αθλητικών επίμαχων εγκαταστάσεων έχει σχέση με την υγεία,
την ασφάλεια και τη ζωή ατόμων που χρησιμοποιούσαν τις
αθλητικές εγκαταστάσεις και ιδίως παιδιών που αθλούνταν ή
τις χρησιμοποιούσαν ως χώρο σχολικής εκδρομής, β) τη
φύση, την έκταση και τη σοβαρότητα της βλάβης της υγείας
του παθόντος (συνθλιπτική κάκωση αμφότερων των κάτω
άκρων του, με πολλαπλά κατάγματα δακτύλων και
μεταταρσίων) για την οποία υποβλήθηκε σε χειρουργική
επέμβαση και απαιτήθηκε μακρύς χρόνος αποθεραπείας (από
τις 8.6.2012 έως τις 27.11.2012), γ) τις συνθήκες του
ατυχήματος που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια σχολικής

εκδρομής, με την αιφνίδια πτώση κολώνας πάνω στα πόδια
του παθόντος, δ) την ιδιαίτερα μικρή ηλικία του παθόντος
κατά το χρόνο του τραυματισμού του (7 ετών), και το γεγονός
ότι το ένδικο συμβάν προξένησε σε αυτόν σωματική, αλλά και
ψυχική ταλαιπωρία και άγχος, ότι ο τελευταίος υπέστη ηθική
βλάβη για την αποκατάσταση της οποίας δικαιούται, ως
χρηματική ικανοποίηση, το εύλογο ποσό των δώδεκα
χιλιάδων (12.000) ευρώ, κατά μερική αποδοχή των αγωγικών
ισχυρισμών των εναγόντων. Κατά συνέπεια, ο εκκαλών
Δήμος, υποχρεώθηκε με την εκκαλούμενη απόφαση, να
καταβάλει σε καθένα από τους εφεσίβλητους, αλληλεγγύως
και εις ολόκληρον με το Ελληνικό Δημόσιο, σύμφωνα με τις
διατάξεις των άρθρων 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου
του Αστικού Κώδικα, το συνολικό ποσό των 7.177,01 ευρώ,
νομιμοτόκως από τις 24.4.2014, για τις ανωτέρω αιτίες.
7. Επειδή, ήδη με την υπό κρίση έφεση και το νομίμως κατατεθέν
υπόμνημα, ο εκκαλών Δήμος ζητά να γίνει αυτή δεκτή και να
εξαφανιστεί, άλλως να μεταρρυθμιστεί η εκκαλούμενη απόφαση,
ώστε να απορριφθεί εν όλω η 48/25-8-2013 αγωγή των
εφεσίβλητων εναντίον του, διότι, εν πρώτοις, κατ’ εσφαλμένη
εκτίμηση των αποδείξεων και με πλημμελή αιτιολογία έγινε δεκτό
ότι ευθύνεται αυτός για την συντήρηση των κτισμάτων (και άρα και
της κολώνας) που βρίσκονται εντός του επίμαχου τμήματος του
οικοπέδου, καθόσον κατά τον κρίσιμο χρόνο δεν είχε την κατοχή
του χώρου αυτού, αφού, δυνάμει της από 30-4-2009 σύμβασης
μίσθωσης ακινήτων, ο χώρος αυτός είχε μισθωθεί στον
…………………….. (από τον δικαιοπάροχό του Δήμο
………………….), ο χώρος δε όπου βρίσκεται η επίμαχη κολώνα,
κείται εντός του εκμισθωμένου χώρου, την συντήρηση, φροντίδα
και επιμέλεια του οποίου, κατά τον κρίσιμο χρόνο, είχε ο μισθωτής.
Σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά με την εκκαλουμένη, α) στο από
8.5.2017 έγγραφο της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου
…………………., το οποίο προσκομίστηκε από τον ίδιο τον
εκκαλούντα Δήμο, αναφέρεται ότι ο χώρος που έλαβε χώρα το
επίδικο ατύχημα αποτελείται από ένα τμήμα εμβαδού 434,29 τ.μ.
μέσα στο οποίο υπάρχει κτίσμα μυκονιάτικου μύλου, καθώς και
οικόπεδο ανατολικά του προηγούμενου τμήματος που
περιλαμβάνει και αθλητικές εγκαταστάσεις εμβαδού 5.684,01 τ.μ.
Τα οικόπεδα αυτά, σύμφωνα πάντα με το ίδιο έγγραφο,

συντηρούνται κατά κύριο λόγο από τον …………………. (…), ο
οποίος ενημερώνει το Δήμο για τυχόν ανάγκες αυτών και τέλος, ότι
μετά τη σύμβαση μίσθωσης του χώρου από τον
……………………… στις 30.4.2009, την ευθύνη για τον χώρο μέσα
στον οποίο είναι και το σημείο εισόδου στους αθλητικούς χώρους
(κολωνάκια) βάσει του τοπογραφικού διαγράμματος του μηχανικού
του Δήμου, ……………………., έχει ο ως άνω μισθωτής ο οποίος
τον καθαρίζει και ενημερώνει το Δήμο για οτιδήποτε χρειάζεται,
και β) σύμφωνα με την προσκομισθείσα από τον εκκαλούντα Δήμο
από 30.4.2009 σύμβαση μίσθωσης ακινήτων, ο Δήμος
……………………. και το σωματείο με την επωνυμία
«………………………» (………………..) εκμίσθωσαν
στον…………………….., ενιαίο μίσθιο, αποτελούμενο από δύο
ακίνητα, τα οποία βρίσκονται σε φυσική και λειτουργική ενότητα και
συγκεκριμένα: Α. ενός οικοπέδου επιφάνειας 434,29 τ.μ. με το
εντός αυτού κτίσμα (μυκονιάτικο μύλο), κυριότητας του Ελληνικού
Δημοσίου, νομής του Δήμου ……………….. και κατοχής του
σωματείου …………………….., το οποίο αποτελείται από
περιμανδρωμένο τμήμα γύρωθεν του μύλου και Β. ενός οικοπέδου
επιφάνειας 665,90 τ.μ. με τα εντός αυτού κτίσματα, ήτοι ισόγειο
κατάστημα επιφάνειας 82 τ.μ. και ισόγειο κτίσμα (τουαλέτες)
επιφάνειας 16,82 τ.μ., κυριότητας του Ελληνικού Δημοσίου, νομής
και κατοχής του Δήμου …………………. Στους όρους της εν λόγω
σύμβασης διευκρινίζεται ότι το μίσθιο θα χρησιμοποιηθεί
αποκλειστικά και μόνο από τον μισθωτή ως καφετέρια, snack bar,
οβελιστήριο, αποκλειόμενης ρητά κάθε άλλης χρήσης, ότι οι
οποιεσδήποτε προσθήκες και βελτιώσεις πριν κατασκευαστούν θα
πρέπει να έχουν την έγγραφη έγκριση των εκμισθωτών (άρθρο 2
της εν λόγω σύμβασης) καθώς και ότι ο μισθωτής υποχρεούται να
μεριμνά ώστε να μην παρεμποδίζεται ο κοινόχρηστος χαρακτήρας
των χώρων του αθλητικού κέντρου εξαιτίας της λειτουργίας της
επιχείρησής του, ενώ απαγορεύεται ρητά η τοποθέτηση
οποιουδήποτε νέου περιφράγματος στους χώρους του μισθίου
(άρθρο 11 της σύμβασης). Περαιτέρω, από το σώμα της
σύμβασης, προκύπτει ότι η είσοδος όπου υπήρχε η επίμαχη
κολώνα ήταν κοινή για το αναψυκτήριο και για τον χώρο των
αθλοπαιδιών, χωρίς να υπάρχει άλλη, αποκλειστική είσοδος για
αυτές, οι οποίες πάντως, δεν φέρεται να έχουν μισθωθεί και αυτές.
Τέλος, όπως ρητά ορίζεται στις παρατεθείσες διατάξεις της
σύμβασης μίσθωσης, ο μισθωτής έχει την ευθύνη της

καθαριότητας, απαγορεύεται να προβεί σε οποιεσδήποτε
προσθήκες ή βελτιώσεις χωρίς την έγγραφη έγκριση των
εκμισθωτών, αντιθέτως δε, υποχρεούται να μεριμνά ώστε να μην
παρεμποδίζεται ο κοινόχρηστος χαρακτήρας των χώρων του
αθλητικού κέντρου εξαιτίας της λειτουργίας της επιχείρησής του,
ενώ απαγορεύεται ρητά η τοποθέτηση οποιουδήποτε νέου
περιφράγματος στους χώρους του μισθίου. Συνεπώς, κατά τα
ανωτέρω, και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 3 της
παρούσας, ο Δήμος, δια των αρμοδίων οργάνων του, όφειλε
να παρακολουθεί την ορθή χρήση του εκμισθωμένου ακινήτου
από τον ιδιώτη, να επιβλέπει την καλή κατάσταση αυτού και
να μεριμνά για τη συντήρησή του, ώστε, να εξασφαλίζεται η
κατά τον προορισμό του πράγματος κοινή χρήση αυτού και
να διεξάγεται με ασφάλεια η πρόσβαση του κοινού σε αυτό, η
οποία υποχρέωση βρίσκει έρεισμα τόσο στο χαρακτήρα και
τον προορισμό των δημοσίων πραγμάτων όσο και στην αρχή
της χρηστής διοίκησης και είναι ανεξάρτητη και ισχύει
παράλληλα προς τις αρμοδιότητες και υποχρεώσεις του
ιδιώτη. Επομένως, ο πρώτος λόγος της υπό κρίση έφεσης,
πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
8. Επειδή, εξάλλου, ως δεύτερο λόγο έφεσης, ο εκκαλών προβάλει
ότι κατ’ εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων και με πλημμελή
αιτιολογία επιδικάστηκε με την εκκαλουμένη στους ενάγοντες-
εφεσίβλητους, το κονδύλιο των 2.310 ευρώ συνολικά, ως
αντιστοιχούν σε αμοιβή αποκλειστικής νοσοκόμου. Τούτο δε διότι,
αφενός τις συγκεκριμένες υπηρεσίες προσέφερε στον παθόντα η
μητέρα του, αφετέρου δε, με την από 18-5-2017 προσθήκη-
αντίκρουσή τους, αυτοί υποστήριξαν ότι η μητέρα του και δεύτερη
εφεσίβλητη ήταν εργαζόμενη κατά το επίδικο χρονικό διάστημα,
έλαβε δε άδεια προς τούτο, χωρίς όμως να προσκομίζει τα σχετικά
έγγραφα. Η δε εκκαλούμενη, κατά παράβαση του νόμου άλλαξε και
αντικατέστησε την ιστορική βάση της αγωγής και επιδίκασε το
συγκεκριμένο κονδύλιο στηριζόμενη στα διδάγματα της κοινής
πείρας και λογικής. Περαιτέρω, μη νομίμως, ισχυρίζεται,
επιδικάστηκε το πιο πάνω ποσό στον παθόντα χωρίς να γίνεται
μνεία και χωρίς να προκύπτει ότι ήταν τέτοιο το είδος και η
σοβαρότητα του τραυματισμού, ώστε αυτός να αδυνατεί να
αυτοεξυπηρετηθεί και να έχει ανάγκη πρόσληψης αποκλειστικής
νοσοκόμου για την φροντίδα του και την εξυπηρέτησή του, έργο το

οποίο αναλαμβάνει, με εντατικοποίηση των δυνάμεών του,
συγγενικό ή φιλικό του πρόσωπο. Από τη διάταξη όμως του
άρθρου 930 παρ. 3 ΑΚ, που ορίζει ότι η αξίωση αποζημίωσης δεν
αποκλείεται από το λόγο ότι κάποιος άλλος έχει την υποχρέωση να
αποζημιώσει ή να διατρέφει αυτόν που αδικήθηκε, η οποία
αποτελεί εκδήλωση της νομοθετικής βούλησης να μην αποβεί
προς όφελος του ζημιώσαντος το γεγονός ότι κάποιος άλλος είναι
υποχρεωμένος από το νόμο ή από άλλο λόγο να αποζημιώσει ή να
διατρέφει τον παθόντα, συνάγεται ότι στην περίπτωση που εξαιτίας
του είδους και της σοβαρότητας του τραυματισμού του τελευταίου
αυτός αδυνατεί να αυτοεξυπηρετηθεί και έχει ανάγκη πρόσληψης
αποκλειστικής νοσοκόμου - οικιακής βοηθού για τη φροντίδα και
την εξυπηρέτησή του, έργο το οποίο αναλαμβάνει με
εντατικοποίηση των δυνάμεών του συγγενικό ή φιλικό του
πρόσωπο, το οποίο με τις προς τον παθόντα υπηρεσίες του
καλύπτει την πιο πάνω ανάγκη πρόσληψης οικιακής βοηθού,
θεμελιώνεται αξίωση αποζημίωσης του παθόντος κατά του
υπόχρεου. Και τούτο, διότι, η μη καταβολή ανταλλάγματος στην
περίπτωση αυτή δεν μπορεί να αποβεί προς όφελος του
ζημιώσαντος. Τέτοια συγγενικά πρόσωπα, κατά την έννοια της εν
λόγω διάταξης, μπορεί να είναι και η σύζυγος, οι γονείς, τα
πεθερικά ή άλλα στενά συγγενικά, αλλά και φιλικά πρόσωπα.
Συνεπώς, ο τραυματισθείς από αδικοπραξία τρίτου, ο οποίος
δέχεται τις αναγκαίως αυξημένες περιποιήσεις και φροντίδες
αυτών προς αποκατάσταση της υγείας του, δικαιούται να
απαιτήσει από τον υπόχρεο προς αποζημίωση, τουλάχιστον
το ποσό που θα ήταν υποχρεωμένος να καταβάλει σε τρίτο
πρόσωπο, το οποίο θα προσλάβανε για το σκοπό αυτόν,
έστω και αν στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν κατέβαλε
κανένα τέτοιο ποσό στους παραπάνω οικείους του, οι οποίοι
με υπερένταση μερικές φορές των δυνάμεών τους και σε
βάρος άλλων ενασχολήσεών τους ασχολούνται με τη
φροντίδα για την αποκατάσταση της υγείας του παθόντος
συγγενούς ή φίλου τους (ΣτΕ 2604/2021, ΑΠ 1545/2009, ΣτΕ
1481/2014, 1541/2013, ΑΠ 1207/2017, 1622/2013, 132/2010,
833/2005, 371/2001). Συνεπώς, κρίνοντας τα αυτά και
επιδικάζοντας υπέρ του παθόντος την εν λόγω αποζημίωση το
πρωτοβάθμιο δικαστήριο, ορθώς εφάρμοσε το νόμο και πρέπει και
αυτός ο λόγος έφεσης να απορριφθεί ως αβάσιμος.

9. Επειδή, τέλος, ο εκκαλών Δήμος ισχυρίζεται ότι κατ’ εσφαλμένη
ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου και συγκεκριμένα, της διάταξης
του άρθρου 932 του Α.Κ., εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων και
πλημμελή αιτιολογία, επιδικάστηκε με την εκκαλουμένη στους
εφεσίβλητους το κονδύλιο των 12.000 ευρώ συνολικά ως
χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αντιθέτως, έπρεπε
να απορριφθεί αυτό, άλλως να επιδικαστεί σε πολύ χαμηλότερο
ύψος. Τούτο δε πρωτίστως λόγω αοριστίας του κονδυλίου αυτού,
καθόσον οι εφεσίβλητοι δεν απέδειξαν το είδος της προσβολής,
την παράνομη πράξη που την προκάλεσε, τον αιτιώδη σύνδεσμο
ανάμεσα σε αυτήν και στην προσβολή της προσωπικότητας καθώς
και την υπαιτιότητα του εκκαλούντος, δεδομένου ότι ο νόμος δεν
θεωρεί κάθε αδικοπραξία ως δικαιολογούσα επιδίκαση χρηματικής
ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, αλλά μόνο αυτή που επιφέρει
σημαντική ηθική βλάβη, λαμβανομένου υπόψη και των πιο πάνω
προϋποθέσεων. Επιπλέον, ισχυρίζεται ότι δεν αποδείχθηκε ότι ο
παθών υπέστη μόνιμη βλάβη (ή αναπηρία) και δη σημαντική,
όπως προκύπτει και από την από 13-1-2016 προσκομισθείσα
ιατρική γνωμάτευση του χειρουργού-ορθοπεδικού ………………….
Τέλος, διατείνεται ότι η επιδίκαση του ποσού των 12.000 ευρώ
στους εφεεσίβλητους είναι «εξωπραγματική και δεν αποσκοπεί
στην σκοπούμενη ανακούφιση αλλά στον πλουτισμό τους επ’
ευκαιρία των ανωτέρω». Το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη
και συνεκτιμώντας τη βαρύτητα της βλάβης της υγείας του
παθόντος, την επίδραση επί της προσωπικότητάς του, την
ηλικία του κατά το χρόνο του τραυματισμού (οπότε ήταν
ανήλικος, μόλις επτά ετών και μαθητής του δημοτικού
σχολείου), τις συνθήκες του ατυχήματος, το είδος και την
έκταση του τραυματισμού, την κοινωνική και οικονομική του
κατάσταση, όπως αυτά αναλυτικά και ορισμένως
περιγράφονται στην εκκαλουμένη, κρίνει ότι το ποσό που
πρέπει να επιδικαστεί στους εφεσίβλητους ως χρηματική
ικανοποίηση για την ηθική του βλάβη, ανέρχεται στο εύλογο
ποσό των δώδεκα χιλιάδων (12.000) ευρώ, όπως ορθά
προσδιορίστηκε στο ύψος αυτό κατά το προσήκον μέτρο με
την εκκαλουμένη (σκέψη 9 αυτής), ενόψει των στοιχείων που
εκτιμήθηκαν, απορριπτομένου του σχετικού λόγου έφεσης ως
αβασίμου. 

10. Επειδή, κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η
κρινόμενη έφεση και να καταδικαστεί ο εκκαλών Δήμος στην
καταβολή των δικαστικών εξόδων των εφεσίβλητων, ποσού
τριακοσίων σαράντα ενός (341) ευρώ (άρθρο 275 παρ.1 εδάφιο α΄
του Κ.Δ.Δ.).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Απορρίπτει την έφεση.
Επιβάλλει εις βάρος του Δήμου …………….. τα δικαστικά έξοδα
των εφεσίβλητων, ποσού 341 ευρώ.
Κρίθηκε, αποφασίστηκε και δημοσιεύθηκε σε έκτακτη δημόσια
συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου στην Τρίπολη, στις
31 Ιουλίου 2023.