ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
Σχηματισμός Ακυρωτικής Διαδικασίας
ΤΜΗΜΑ ΙΒ΄
Αποτελούμενο από τους δικαστές: Μαρία Καμπίτη -
Ορφανόγιαννη, Πρόεδρο Εφετών, Βασιλική Ταουσιάνη και
Χριστίνα Μπέκου, Εφέτες Διοικητικών Δικαστηρίων
συνήλθε στις 8 Φεβρουαρίου 2013 με Γραμματέα τη δικαστική
υπάλληλο Ελευθερία Καλαϊτζάκη για να αποφασίσει σχετικά με την
από 27-4-2012 αίτηση ακυρώσεως (Α.Κ 2820/30-4-2012)
των: α) της κοινοπραξίας με την επωνυμία «..................» που
εδρεύει στην Ηλιούπολη Αττικής, οδός ............., β) της ανώνυμης
εταιρείας με την επωνυμία «..............» που εδρεύει στα Ιωάννινα,
οδός .......... αριθμ. ..., γ) της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία
«....................» που εδρεύει στην Ηλιούπολη Αττικής, οδός .........,
για τις οποίες παραστάθηκε ο δικηγόρος Χρήστος Στεφάνου,
διορισμένος με συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο
κατά του Ν.Π.Δ.Δ. «Δήμου …………………» το οποίο παρέστη
με τη δικηγόρο Ζωή Τσοροβά, διορισμένη με απόφαση του
Δημάρχου …………………………….
Εξάλλου, άσκησε παρέμβαση η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία
«............», που εδρεύει την Αθήνα, οδός ............... αριθμ. .... για
την οποία παραστάθηκε ο δικηγόρος Ιωάννης Γαλενιανός
διορισμένος με ειδικό πληρεξούσιο.
Κατά τη δημόσια συνεδρίαση που ακολούθησε, το Δικαστήριο,
άκουσε
την εισηγήτρια Χριστίνα Μπέκου, Εφέτη Διοικητικών Δικαστηρίων,
η οποία διάβασε την έκθεσή της και εξέθεσε τα ζητήματα που
ανακύπτουν
τον πληρεξούσιο των αιτουσών ο οποίος ζήτησε την αποδοχή της
αίτησής τους την πληρεξούσια του Δήμου και τον πληρεξούσιο της
παρεμβαίνουσας εταιρείας οι οποίοι ζήτησαν την απόρριψή της.
Μετά τη συνεδρίαση, το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη και αφού
μελέτησε τη δικογραφία και τις σχετικές διατάξεις
αποφασίζει τα εξής:

1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αιτήσεως έχει
καταβληθεί το νόμιμο παράβολο (αριθμ. 3025974-75-76/30-4-2012
Α΄, ειδικά έντυπα παραβόλου του Δημοσίου).
2. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση ζητείται η ακύρωση των: α) της
με αριθμ. 261/2011 απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής του
Δήμου ……………………. με την οποία απορρίφθηκε η από 18-7-
2011 προδικαστική προσφυγή της αιτούσας κοινοπραξίας κατά της
με αριθμ. 193/2011 απόφασης της ίδιας Οικονομικής Επιτροπής,
β) της ίδιας ως άνω με αριθμ. 193/2011 απόφασης με την οποία
απορρίφθηκε η ένστασή της κατά του 1ου πρακτικού της
Επιτροπής Διαγωνισμού και αποκλείσθηκε η κοινοπραξία, γ) κάθε
άλλης συναφούς προγενέστερης ή μεταγενέστερης πράξης ή
παράλειψης.
3. Επειδή, εξάλλου, άσκησε παρέμβαση η εταιρεία «.................» η
οποία ως συμμετέχουσα στο διαγωνισμό έχει συμφέρον να
διατηρηθεί ο αποκλεισμός της αιτούσας από τη διαδικασία του
διαγωνισμού και συνεπώς παραδεκτώς επιδιώκει την απόρριψη
της κρινόμενης αίτησης.
4. Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 7 του ν. 3886/2010, με τον τίτλο
«Ακύρωση πράξης ή παράλειψης», ο ενδιαφερόμενος δικαιούται
να ζητήσει την ακύρωση κάθε πράξης ή παράλειψης της
αναθέτουσας αρχής που παραβιάζει κανόνα του δικαίου της
Ευρωπαϊκής Ένωσης ή εσωτερικού δικαίου σχετικού με τη
διαδικασία που προηγείται της σύναψης της σύμβασης. Ιδίως
δικαιούται να ζητήσει την ακύρωση όρου που περιέχεται στη
διακήρυξη, στα τεύχη δημοπράτησης ή σε άλλο έγγραφο σχετικό
με τη διαδικασία του διαγωνισμού και αναφέρεται σε τεχνικές,
οικονομικές και χρηματοδοτικές προδιαγραφές, καθώς και των
πράξεων αποκλεισμού από τη συμμετοχή στο διαγωνισμό,
αξιολόγησης προσφορών και κατακύρωσης του αποτελέσματος
του διαγωνισμού.
5. Επειδή, με την από τον Οκτώβριο 2010 διακήρυξη του Δήμου
……………………….. Αττικής προκηρύχθηκε διαγωνισμός για την
με ανοικτή δημοπρασία επιλογή αναδόχου με το σύστημα Μελέτη-
Κατασκευή για την κατασκευή του έργου «ανάπλαση Ο. Τ. 9
ΔΗΜΟΥ ………………….. (ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΧΩΡΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ -
ΑΝΑΨΥΧΗΣ - ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΚΟΛΥΜΒΗΤΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ -
ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΓΕΙΑΣ ΣΤΑΘΜΕΥΣΗΣ),

προϋπολογισμού 11.574.788,91 ευρώ (με αναθεώρηση), πλέον
ΦΠΑ που θα διεξαχθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3669/2008
και τους όρους του παρόντος τεύχους. Ο διαγωνισμός
διενεργήθηκε στις 8-3-2011 και κατέθεσαν προσφορές 8 εταιρείες -
διαγωνιζόμενοι, μεταξύ των οποίων η αιτούσα κοινοπραξία και η
παρεμβαίνουσα εταιρεία. Με το από 8-3-2011 πρακτικό Ι της
επιτροπής διαγωνισμού έγιναν δεκτές οι προσφορές 5
διαγωνιζομένων και απορρίφθηκαν οι προσφορές τριών, μεταξύ
των οποίων και της αιτούσας. Η αιτιολογία αποκλεισμού της
αιτούσας είναι: «τα μέλη του κοινοπρακτικού σχήματος δεν
υπέβαλαν την υπεύθυνη δήλωση, όπως ακριβώς περιγράφεται
στην παρ. 21.11. της διακήρυξης δημοπρασίας και σε καμία άλλη
υπεύθυνη δήλωση δεν περιλαμβάνεται το περιεχόμενό της. Για τα
συνεργαζόμενα δε με την εργοληπτική επιχείρηση 4 μελετητικά
γραφεία (............................................ με διακριτικό τίτλο
«.......................» - ............... με διακριτικό τίτλο «..........................»
και ....................................) δεν υποβλήθηκε η ανωτέρω υπεύθυνη
δήλωση, όπως ακριβώς περιλαμβάνεται στην παράγραφο 21.11.
της διακήρυξης και σύμφωνα με τα άρθρα 3.6. και 4.1.4. της
διακήρυξης η μη υποβολή της επιφέρει το απαράδεκτο της
προσφοράς της και τον αποκλεισμό της». Κατά του πρακτικού
αυτού άσκησε η αιτούσα τη με αριθμ. 3016/4-4-2011 ένσταση και
ζήτησε μεταξύ άλλων, αφενός μεν την αποδοχή της προσφοράς
της αφετέρου δε την απόρριψη της προσφοράς άλλων τριών
εταιρειών, μεταξύ των οποίων και της παρεμβαίνουσας «.............».
Η ένσταση αυτή απορρίφθηκε με την 193/2011 απόφαση της
Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου ……………………., όσον
αφορά τον αποκλεισμό της, με την ίδια ανωτέρω αιτιολογία. Κατά
της τελευταίας απόφασης άσκησε η αιτούσα κοινοπραξία την
6806/19-7-2011 προδικαστική προσφυγή ενώπιον της
αναθέτουσας αρχής και ζήτησε την ακύρωσή της, όσον αφορά τον
αποκλεισμό της και την απόρριψη της προσφοράς, μεταξύ άλλων
και της παρεμβαίνουσας. Η Οικονομική Επιτροπή του Δήμου
απέρριψε την προσφυγή με την 261/27-7-2011 απόφασή της με
την αιτιολογία, όσον αφορά τον αποκλεισμό της ότι: «οι εταιρείες-
μέλη της κοινοπραξίας και τα συνεργαζόμενα μελετητικά γραφεία
δεν υπέβαλαν τη δήλωση του άρθρου 21.11 της διακήρυξης αλλά
ούτε και σε καμία άλλη δήλωσή τους δήλωσαν, ότι η αμοιβή για την
εκπόνηση των μελετών προσφοράς βαρύνει τις εργοληπτικές
επιχειρήσεις και η αμοιβή για την εκπόνηση της μελέτης

εφαρμογής καθώς και την παρακολούθηση της μελέτης κατά την
κατασκευή του έργου, βαρύνει τον ανάδοχο και περιλαμβάνεται στο
κατ’ αποκοπήν τίμημα».
6. Επειδή, στην διακήρυξη που διέπει τον ένδικο διαγωνισμό και
στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄, Άρθρο 21: Δικαιούμενοι συμμετοχής στο
διαγωνισμό, προβλέπεται ότι: 21.1. …..21.6. «Οι εργοληπτικές
επιχειρήσεις ή κοινοπραξίες επιχειρήσεων, που γίνονται δεκτές
σύμφωνα με τα πιο πάνω, πρέπει να συμπράξουν τόσο κατά τη
διαδικασία του διαγωνισμού …όσο και στη συνέχεια κατά την
εκτέλεση του έργου .. με κατάλληλα μελετητικά γραφεία….21.10. Η
συνεργασία των μελετητών θα αποδεικνύεται από υπεύθυνες
δηλώσεις του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 τόσο των εργοληπτικών
επιχειρήσεων όσο και των μελετητών, για την αποδοχή της
συνεργασίας τόσο στη φάση της μελέτης προσφοράς όσο και της
μελέτης εφαρμογής, αλλά και στη φάση της κατασκευής…. 21.11.
Η αμοιβή για την εκπόνηση των μελετών προσφοράς βαρύνει τις
εργοληπτικές επιχειρήσεις. Η νόμιμη αμοιβή επί του
προϋπολογισμού της Υπηρεσίας (χωρίς απρόβλεπτα) και με τον
αναλογούντα Φ.Π.Α. για την εκπόνηση της μελέτης εφαρμογής
καθώς και την παρακολούθηση της μελέτης κατά την κατασκευή
του έργου, βαρύνει τον ανάδοχο και περιλαμβάνεται στο κατ’
αποκοπή τίμημα. Οι παραπάνω όροι για την αμοιβή των
μελετητών θα βεβαιώνονται με υπεύθυνη δήλωση του ν.
1599/1986, των μελετητών και των διαγωνιζομένων». Περαιτέρω
στο άρθρο 23: Δικαιολογητικά, προβλέπεται ότι: «Κάθε
Εργοληπτική Επιχείρηση που συμμετέχει στη δημοπρασία,
μεμονωμένα ή ως μέλος Κοινοπραξίας, οφείλει να αποδείξει ότι
πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 21 και ότι διαθέτει τα προσόντα
του άρθρου 22, προσκομίζοντας πρωτότυπα ή νομίμως
επικυρωμένα …αντίγραφά τους, τα παρακάτω
δικαιολογητικά:….23.1… στο δε άρθρο 24: Περιεχόμενο Φακέλου
Προσφοράς ότι: « Ο φάκελος προσφοράς κάθε διαγωνιζόμενου,
για να είναι συμβατός προς τις απαιτήσεις της παρούσης
διακήρυξης, και να είναι έγκυρη η συμμετοχή του, επί ποινή
αποκλεισμού θα περιέχει: τον ανοικτό φάκελο δικαιολογητικών
συμμετοχής,….24.1. Ο φάκελος των δικαιολογητικών συμμετοχής
περιέχει επί ποινή αποκλεισμού όλα τα δικαιολογητικά που
αναφέρονται στο άρθρο 23 και επιπλέον (επίσης επί ποινή
αποκλεισμού): 1… 9. Υπεύθυνη δήλωση του διαγωνιζόμενου ότι

τόσο η οριστική μελέτη-μελέτη προσφοράς, κατά τη διαδικασία του
διαγωνισμού, όσο και στη συνέχεια, κατά την εκτέλεση του έργου,
οι μελέτες εφαρμογής κ.λ.π. έχουν συνταχθεί ή αντίστοιχα θα
συνταχθούν για λογαριασμό του από τους συγκεκριμένους
μελετητές ή μελετητικά γραφεία, που δηλώνει με τη δήλωση αυτή,
και τα οποία διαθέτουν τα προβλεπόμενα από την παρούσα
Διακήρυξη πτυχία…10. Υπεύθυνες δηλώσεις, των επί μέρους
μελετητών ή μελετητικών γραφείων, ότι: α) έλαβαν πλήρη γνώση
των όρων της Διακήρυξης αυτής, και των τευχών, σχεδίων κλπ.
της μελέτης της Υπηρεσίας καθώς και όλων των άλλων στοιχείων
που έχουν σχέση με τον διαγωνισμό και τις συνθήκες εκτέλεσης
του έργου και τα αποδέχονται πλήρως και ανεπιφύλακτα β)
συνεργάζονται με τον διαγωνιζόμενο εργολήπτη ή εργοληπτική
επιχείρηση για αποκλειστικό λογαριασμό του οποίου
αναλαμβάνουν τη σύνταξη τόσο της οριστικής μελέτης - μελέτης
προσφοράς όσο και στη συνέχεια, σε περίπτωση κατακύρωσης
του διαγωνισμού, των μελετών εφαρμογής κλπ. γ) αναγνωρίζουν
ότι ο υπολογισμός και η καταβολή της αμοιβής τους για την
εκπόνηση των μελετών αυτών θα γίνει από τον εν λόγω
διαγωνιζόμενο και ότι δεν δύνανται να προβάλλουν, για τον λόγο
αυτό, οποιαδήποτε αξίωση στην Υπηρεσία, η οποία δεν θα έχει
καμία ανάμειξη ή ευθύνη. Τέλος, στο άρθρο 3: Προϋποθέσεις
έγκυρης και παραδεκτής συμμετοχής στον διαγωνισμό - Τρόπος
υποβολής φακέλου προσφοράς, προβλέπεται 3.1……3.6. « Η
υποβολή όλων των στοιχείων, δικαιολογητικών, εγγράφων,
βεβαιώσεων, μελετών κλπ., που αναφέρονται στην παρούσα, είναι
υποχρεωτική για τους διαγωνιζόμενους με ποινή αποκλεισμού σε
αντίθετη περίπτωση».
7. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση, στρεφόμενη τόσο κατά της
απόφασης της αναθέτουσας αρχής με την οποία απορρίφθηκε η
προδικαστική προσφυγή όσο και κατά της απόφασης απόρριψης
της ένστασης, προβάλλει η αιτούσα, όσον αφορά τον αποκλεισμό
της, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση έχει πλημμελή αιτιολογία,
καθόσον σύμφωνα με τη διακήρυξη τα δικαιολογητικά που
απαιτούνται, μετά την έγκριση των υποχρεωτικής εφαρμογής
προτύπων διακηρύξεων, επί ποινή αποκλεισμού των
διαγωνιζομένων, είναι τα αναφερόμενα στα άρθρα 23 και 24 και όχι
στο άρθρο 21.11. που καθορίζει ποιοι δικαιούνται να συμμετέχουν
στο διαγωνισμό, ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ των μελετητών και της

κοινοπραξίας ως προς την αμοιβή των μελετητών χωρίς να
καθορίζει το περιεχόμενο του δικαιολογητικού που πρέπει να
υποβληθεί για την εξασφάλιση των μερών. Υπέβαλε δε τις, κατά το
άρθρο 24.9. της διακήρυξης, υπεύθυνες δηλώσεις, των νομίμων
εκπροσώπων των εταιρειών - μελών της κοινοπραξίας στις οποίες
αναφέρεται ότι: « η οριστική μελέτη - μελέτη προσφοράς έχει
συνταχθεί από συγκεκριμένα μελετητικά γραφεία τα οποία
διαθέτουν τα προβλεπόμενα από την διακήρυξη πτυχία και τα
οποία θα εκπονήσουν και τη μελέτη εφαρμογής..». Επίσης
υπέβαλε τις απαιτούμενες από το άρθρο 24.10. υπεύθυνες
δηλώσεις των νομίμων εκπροσώπων των συνεργαζόμενων με
αυτήν μελετητικών γραφείων στις οποίες αναφέρεται μεταξύ άλλων
ότι «ο υπολογισμός και καταβολή της αμοιβής τους για την
εκπόνηση των μελετών θα γίνει από την διαγωνιζόμενη
κοινοπραξία και ότι δεν θα μπορούν να προβάλλουν καμία αξίωση
κατά της αναθέτουσας αρχής για το λόγο αυτό…».
8. Επειδή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις προαναφερόμενες
διατάξεις της διακήρυξης που διέπει τον ένδικο διαγωνισμό, η
οποία αποτελεί το κανονιστικό πλαίσιο αυτού και δεσμεύει τόσον
την αναθέτουσα αρχή όσον και τους διαγωνιζόμενους (ΕΑ ΣτΕ
16,17/2011, 523,348/2010), προβλέπεται η υποχρέωση των
μελετητών και των διαγωνιζομένων να βεβαιώνουν με υπεύθυνη
δήλωση ότι: «Η αμοιβή για την εκπόνηση των μελετών προσφοράς
βαρύνει τις εργοληπτικές επιχειρήσεις. Η νόμιμη αμοιβή επί του
προϋπολογισμού της Υπηρεσίας (χωρίς απρόβλεπτα) και με τον
αναλογούντα Φ.Π.Α. για την εκπόνηση της μελέτης εφαρμογής
καθώς και την παρακολούθηση της μελέτης κατά την κατασκευή
του έργου, βαρύνει τον ανάδοχο και περιλαμβάνεται στο κατ’
αποκοπή τίμημα». Στην προκειμένη περίπτωση η αιτούσα
κοινοπραξία δεν υπέβαλε, γεγονός άλλωστε που δεν αμφισβητείται
από αυτήν, την ανωτέρω δήλωση με το προαναφερόμενο
περιεχόμενο ούτε για την ίδια ως διαγωνιζόμενη, ώστε να
δεσμεύεται αυτή για την καταβολή της αμοιβής των μελετητών
αλλά ούτε και τα συνεργαζόμενα μελετητικά γραφεία ώστε να μη
μπορούν να στραφούν για την αμοιβή τους κατά της αναθέτουσας
αρχής, με συνέπεια η μη υποβολή της να αποτελεί λόγο
αποκλεισμού της από το διαγωνισμό κατά το άρθρο 3.6. της
διακήρυξης. Ο προβαλλόμενος δε, από την αιτούσα, λόγος ότι με
τις νομίμως υποβληθείσες υπεύθυνες δηλώσεις των μελετητικών

γραφείων κατά το άρθρο 24.10 βεβαιώνονται όσα έπρεπε να
περιείχε η προαναφερόμενη δήλωση του άρθρου 21.11. για την
αμοιβή των μελετητών η οποία βαρύνει τον ανάδοχο, πρέπει ν’
απορριφθεί, προεχόντως, ως ερειδόμενος στην εσφαλμένη εκδοχή
ότι η δήλωση που προβλέπεται στο άρθρο 21.11. υποβάλλεται
μόνον από τους μελετητές ενώ σύμφωνα με τη διακήρυξη την ίδια
δήλωση υποβάλλουν και οι διαγωνιζόμενοι και εν προκειμένω η
αιτούσα ή τα κοινοπρακτούντα μέλη της δεν υπέβαλαν την ένδικη
δήλωση. Η δε υποβληθείσα από την αιτούσα υπεύθυνη δήλωση
του άρθρου 24.9 ουδέν αναφέρει για τους όρους αμοιβής των
μελετητών. Άλλωστε, η έλλειψη υποβολής της ένδικης δήλωσης η
οποία απαιτείτο από τη διακήρυξη επί ποινή αποκλεισμού και από
τους μελετητές, δεν αναπληρώνεται από το περιεχόμενο της
δήλωσης του άρθρου 24.10, έστω και αν το περιεχόμενο αυτό
συμπίπτει κατά το μεγαλύτερο μέρος του με το περιεχόμενο του ως
άνω ελλείποντος στοιχείου (πρβλ. ΕΑ 406/2008). Αλλά και ο λόγος
ότι η δήλωση αυτή δεν περιλαμβάνεται στα απαιτούμενα, επί ποινή
αποκλεισμού, δικαιολογητικά συμμετοχής στο διαγωνισμό αλλά
στο κεφάλαιο που αφορά τους δικαιούμενους να συμμετέχουν στο
διαγωνισμό, πρέπει ν’ απορριφθεί ως αβάσιμος, καθόσον η
υποβολή όλων των προβλεπόμενων από τη διακήρυξη στοιχείων,
δικαιολογητικών, όπως και η ένδικη δήλωση, είναι υποχρεωτική, η
δε μη υποβολή τους συνεπάγεται τον αποκλεισμό των
διαγωνιζομένων (άρθρο 3.6.).
9. Επειδή, κατόπιν αυτών η κρινόμενη αίτηση πρέπει ν’
απορριφθεί ως αβάσιμη και να γίνει δεκτή η παρέμβαση.
Περαιτέρω πρέπει να καταπέσει το κατατεθέν από την αιτούσα
παράβολο υπέρ του Δημοσίου (άρθρο 36 παρ. 4 του π.δ. 18/1989)
και να επιβληθεί σε βάρος της αιτούσας η αιτηθείσα δικαστική
δαπάνη του καθ’ ου Δήμου και της παρεμβαίνουσας ανερχόμενη
σε (341) ευρώ και (576) ευρώ, αντίστοιχα (άρθρο 50 ν. 3659/2008,
275 παρ. 1,6,7 ΚΔΔ, αριθμ. 1117864/2297/Α0012/7-12-2007 κοινή
απόφαση των Υπουργών Οικονομίας, Οικονομικών και
Δικαιοσύνης).
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Απορρίπτει την αίτηση.
Δέχεται την παρέμβαση.

Διατάσσει την κατάπτωση του κατατεθέντος παραβόλου.
Επιβάλλει σε βάρος της αιτούσας τη δικαστική δαπάνη του καθ’ ου
Δήμου και της παρεμβαίνουσας εταιρείας, ανερχόμενη σε
τριακόσια σαράντα ένα (341) ευρώ και πεντακόσια εβδομήντα έξι
(576) ευρώ, αντίστοιχα.
Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 7 Ιουνίου 2013 και
δημοσιεύθηκε στην ίδια πόλη σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο
ακροατήριο του Δικαστηρίου, στις 21 Ιουνίου 2013.